Facebook, hepimizi haritada konumlandırıyor

Facebook, Dünya'ya yardım etmek için, yapay zekâ tabanlı bir harita metodu oluşturuyor. Facebook, bu konumlandırma ile, insanların nerede yaşadığını bildiğinde, yardım etme hızının o yönde ilerleyeceğine inanıyor. Peki Facebook, sadece bunu mu amaçlıyor? 

Facebook, hepimizi haritada konumlandırıyor

2019 yılı, Facebook için belirgin bir şekilde dramatik bir yıl olmaya devam ediyor. Ocak ayından bu yana, sosyal medya devine, gizlilik ihlalleri nedeniyle 5 milyar dolar para cezası verildi. ABD’nin bazı soruşturmalarında hala yer almaya devam ediyor. Şirket haziran ayında, dünya çapında eleştirilere ve spekülasyonlara yol açan kendi kripto para birimini piyasa süreceğini açıkladı. Bu süre zarfında ayrıca Facebook, Afrika kıtasının nüfusunun çoğunu, haritalamak için yapay zekâ ile entegre ederek kullanmaya başladığı iddia ediliyor. Facebook araştırmacıları, kıtadaki yerleşik yapıları aramak için bilgisayar görme teknikleri, nüfus verileri ve yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerini birleştirdi. Daha sonra, gözlemledikleri bina sayısına göre nüfus yoğunluğu haritalar oluşturdular. Facebook’un bağlantı laboratuvarı, Güney Afrika dahil birçok ülke için benzer nüfus haritaları yayınladı. Bunun sonucunda şirket, dünyadaki nüfus yoğunluğunu haritalandırmayı amaçlıyor. Facebook harita yapımını, yardım kuruluşlarının, nüfusun uzak bölgelerde bile nasıl dağılacağını belirleme, sağlık çalışanlarının, hane halklarına daha iyi ulaşmalarını sağlayacak şekilde nasıl belirleneceğini yardımcı olacaklarını ve bu durumu, insani bir çaba olarak kendine pay biçmiş durumda. Facebook, 3 yıl önce haritalama programını duyurduğunda, “insancıl” kelimesini hiç telaffuz etmedi. Bunun yerine, şirketin “dünyadaki bağlantısı ve yoksulları birbirine bağlamak için nasıl daha iyi haritalar yaptığını” ve “nüfus dağılımı hakkında doğru bilginin” internete daha fazla insan alma çabalarının temelinde bir yapı olduğunu açıkladı. Harita yapımı projesi, şirketin projesinin bir parçası olarak sunuldu, 2013'te dünyanın her yerinden insanları çevrimiçi hale getirme planı, başlangıçta Facebook kontrollü bir cep telefonu aracılığıyla gelişmekte olan pazarlarda insanlara, internet hizmetleri sunmak için Telekom operatörleri ile ortaklık kurularak uygulama çabasındaydı. Bu sayede yardımı daha iyi dağıtabilecekti. Facebook'un kripto para birimine benzeyen bu metodu, fakir insanların finansal, sağlık gibi hizmetlere erişmesine yardımcı olacağını iddia ediyor. Hem Facebook’un harita projesi hem de kripto parada aynı soruyu yol açıyor.

Facebook ne amaçlıyor?   
  
Mark Zuckerberg, harita projesini, herkese yaymak için insani bir çaba olarak nitelendirdi ancak başlangıçtan itibaren dikkate değer bir şüpheyle karşılandı. Ülke içinde üretilen az miktarda içeriğe sahip olduğunu, kullanıcıları Facebook'a kaydolmaya yönelttiği ve Facebook hesabı olmayanlar da dahil olmak üzere onu kullanan herkes hakkında sürekli olarak meta veri topladığını gözlemlendiği iddia ediliyor. Şubat 2016’ya kadar haritalama programının açıklandığı ay, Hindistan’da Facebook’un bazı uygulamasını net tarafsızlık adına engellendi. Hindistan’ın kararı, harita projesine, ciddi bir olumsuz sonuçla yansıdı. Facebook, harita metodu ile ilgili konuşmayı büyük ölçüde durdurdu. Çevrimiçi olmanın içsel iyiliği hakkındaki kamuoyu fikrinin, 2016'dan bu yana çok fazla değiştiği kabul edilmektedir. Bu durum, şirketin dünyanın dört bir yanındaki daha fazla insanı internete bağlamaya yönelik, daha büyük hedefine doğru çalışmayı bıraktığı anlamına gelmez. Facebook’un nüfus yoğunluğu haritaları, bu stratejinin bir parçası gibi görünüyor. Haritalar olumsuz bir durum için bir dereceye kadar faydalıdır fakat bu haritaları oluşturma sürecinde Facebook, hizmetlerine milyonlarca daha fazla insana yardımcı olacak yeni mekânsal bilgi kaynakları toplamaktadır. Haritalar, genel nüfus yoğunluğu bilgisidir ve kendi içindeki bireyler hakkında daha geniş bilgi değildir. Facebook'a daha fazla insan alma sürecinde gerekli bir yol olarak adlandırılır. Haritaları insani nedenlerle yaptıklarını iddia ederek, Facebook, genel olarak veriye iş stratejisi eleştirisinden kendisini daha iyi koruyabilir. Renata Avila, dijital sömürgeciliği “kurallar, tasarımlar, diller, kültürler ve inanç sistemlerinde çok geniş bir şekilde ortaya konan, açık rıza olmadan, çok sayıda insan için bir gücün yeni konuşlandırılması” olarak tanımlamaktadır. Dijital bir araştırma grubu olarak veri sömürgeciliğini, internet üzerinden, Güney ve Kuzey ülkelerine uygulanan artan ekonomik, kültürel ve sosyal hegemonya olarak nitelendiriyor. Bu durum, Facebook’un harita metodunda, ne kadar sağlıklı bir yol izlediği konusunda şüpheleri arttırmaktadır. 

Facebook’un harita projesi, milyarlarca veri üreten insanlara erişim sağlamanın güzel bir aracı olarak görülüyor. Facebook, haritanın nasıl çalışacağını öğrenmeye devam ederken, yeni para biriminin, Facebook'un milyonlarca insanın finansal işlemleri hakkındaki bilgisine erişebileceğinin başka bir yolu olacağı ifade ediliyor. Aynı zamanda, teknik hizmetlere erişim için kendi verilerimiz üzerindeki kontrol değişiminin, kendimiz kabul etsek bile, ya da siyasi liderler bizim adımıza kabul etse dahi muhtemelen orada bitmeyeceği aşikâr. Sömürgecilik tarihi, sömürgecilerin onları anlamlı bir şekilde durduramayacağına emin olduktan hemen sonra vaatlerde bulunan ya da anlaşmaları kopartan birçok sömürgeci örneği sunuyor. Bu yüzden, Facebook ve diğer teknoloji şirketleri, gizlilik ve etik konusundaki tutkuyla belirtilen sözlerini defalarca harcadığına şahit olduk. Facebook, bu yüzden yapay zekâ tabanlı popülasyon haritaları oluşturdu. Bu haritaları, şu an büyük ölçekte oluşturmaya devam ediyor. Teknoloji devi, yardım kuruluşlarının nereye gideceğini bilmelerine yardımcı olacak, Afrika’nın çoğunluğunu kapsayan yeni ve ayrıntılı nüfus yoğunluğu haritalar üzerinde çalışıyor. Bu haritalama sistemi, Facebook’un daha önce kullandıklarına benzer, ancak formülde yapılan farklılıklar sebebi ile Afrika’nın her karesinde bile %100 doğrulukla sonuç vermektedir. Facebook mühendisi James Gill, “Sadece nüfus sayımı verileriyle yapabileceğiniz en iyi şey, insanların bölgede bulunan binaları, alanları, ormanları ve yaşadıklarını varsaymak” dedi. Bina konumlarını öğrendikten sonra tarlaları ve ormanları atlayabilir ve nüfusu yalnızca binalara tahsis edebilirsiniz. Bu size 30 metreye 30 metrelik nüfus haritaları hakkında çok ayrıntılı bilgi veriyor. Bu büyüklükteki mevcut bir nüfus haritasından birkaç kat daha doğru payına ulaştırıyor. Facebook’a göre, projenin bir sinir ağı vardı ve özet olarak, 1 milyon resimden alınan eğitim verilerine dayanarak, her biri 64x64 piksel olan toplam 11,5 milyar uydu görüntüsünü sınıflandırdı. Nüfus sayımı verileri ve bazı doğrulamalar ile birleştiğinde, Facebook birkaç gün içinde 130 milyon ev yerini tanımlayabilir duruma geldi. Facebook'un Dünya'yı haritalamadan önce kullanabileceği bazı yollar var. Facebook, bazı ülkelerdeki nüfus haritaları ile kırsal bölgelere aşı ve daha güvenilir elektrik tedarik edilmesine yardımcı olmak için şimdiden başarıya geçmek istiyor. Yeni veriler bu çabaları büyütebilir ve en uzaktaki toplulukların bile ihtiyaç duydukları yardımı almasını sağlayabilir.