Ermenistan Başbakanı Paşiyan bu açıklamayı neden yaptı?

Türkiye-Ermenistan arasındaki ilişkiler 1915 olayları nedeniyle uzun yıllardır normalleşmiyorken, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’dan ’’Türkiye ile ilişkileri normalleştirmeye ön koşul öne sürmeksizin hazırız’’ açıklaması geldi. Paşinyan’a Türkiye’nin cevabı ne olacak? İlişkilerin normalleşmesi için atılması gereken adımlar neler?

Ermenistan Başbakanı Paşiyan bu açıklamayı neden yaptı?

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Temsilciler Meclisi'nin 1915 Ermeni olaylarının soykırım olarak tanınmasını öngören yasa tasarısını kabul etmesini olumlu bir gelişme olarak nitelendiren Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’dan sürpriz bir açıklama geldi. Paşinyan açıklamasında, Türkiye ile ilişkileri normalleştirmeye ön koşul öne sürmeksizin hazır olduklarını belirtti.

Türkiye ile ilişkilerin normalleşmesi için daha önce de çeşitli adımlar attığını belirten Paşinyan ayrıca, ‘’Ermeni soykırımının uluslararası alanda tanınmasını Ankara'yla ilişkilerimizin ön koşulu olarak görmüyoruz. Bu tanıma, Türkiye ile olan ilişkilerimiz için değil, soykırımların küresel çapta engellenmesi için çok önemli. Ne yazık ki, soykırımın üzerinden 100 yıldan daha uzun bir süre geçmesine rağmen Türkiye hala Ermeniler tarafından ulusal güvenlik tehdidi olarak görülüyor. Türkiye'yle sınırımız karşı taraftan yaklaşık 30 yıldır kapalı. Bizim tarafta ise sınır açık" dedi.

ÇAVUŞOĞLU: KARABAĞ SORUNUN ÇÖZÜMÜ İÇİN ADIMLAR ATILMALI

Ermenistan ile ilişkilerimizin normalleşmesi arzumuzda değişiklik bulunmamaktadır diyerek sözlerine başlayan Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, ‘’Ermenistan’ın Zürih Protokolleri’ni askıya alarak Şubat 2015’te Parlamento’dan çekmesi, ardından da 1 Mart 2018 tarihinde ülkede gerçekleştirilen Cumhurbaşkanlığı seçimlerinden bir gün önce hükümsüz ilan etmesi ile süreç akamete uğramıştır. Bu süreçte masadan kalkan taraf Türkiye olmamıştır’’ ifadelerini kullandı.

Sorunun geçmişine bakmak gerektiğini belirten Çavuşoğlu, ‘’Ermenistan’la sınırlarımızın kapatılması kararının, Ermenistan’ın 1993 yılında Azerbaycan topraklarını işgali üzerine alındığı malumdur’’ dedi.

‘’26 yılı aşkın süredir söz konusu saldırgan tutumun devam etmesi sebebiyle bu kararın kalkması için uygun şartlar oluşmamıştır’’ diyerek sözlerini sürdüren Çavuşoğlu, ‘’Dolayısıyla, Türkiye-Ermenistan ilişkilerindeki normalleşme çabalarının zemin kazanabilmesi için Yukarı Karabağ sorunun çözümü yönünde somut adımlar atılması elzemdir’’ şeklinde konuştu.

PAŞİNYAN’IN ÇELİŞEN AÇIKLAMALARI

Osmanlı Devleti, Ermenistan'i ilk tanıyan devlettir. 3 Aralık 1921'de imzalanan Gümrü Anlaşmasıyla; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)’yi tanıyan ilk devlette Ermenistan olmuştur. İlişkilerin oldukça olumlu seyrettiği dönemde Ermenistan’ın, Azerbaycan topraklarını işgali ilişkileri bitirmiştir. Yeniden başlaması da bir nevi bu işgalin bitişine bağlıdır.

Başbakan Paşinyan, iktidara geldiği tarihten bu yana Karabağ sorunun barışçıl bir sonuca ulaşacağına dair umut verici ifadeler kullanmış ancak bu tutumunu sürdürememiştir. Paşinyan’ın 5 Ağustos’ta işgal altındaki Hankendi’de yaptığı konuşmada ‘’Yukarı Karabağ, Ermenistan’dır’’ yönündeki söylemi, Ermenistan’ın barışçı çözümden uzaklaşmaya başladığının somut göstergelerinden olmuştur.

Aynı zamanda Başbakan Paşinyan, bazı dönemlerde iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesi için önşartsız görüşmelere hazır oldukları yönünde beyanda bulunurken, Birleşmiş Milletler (BM) 74’üncü Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada ‘‘Türkiye, Ermenistan için ciddi bir tehdittir’’ diyebilmiştir. 

İlaveten, Paşinyan’ın açıklamasında ne kadar samimi olduğunu değerlendirmeden evvel Ermenistan’ın 1915 olayları konusunda ülkemizi hedef alan iddialarda bulunmaya devam etmekte olup, söz konusu olayların araştırılmasına ilişkin Ortak Tarih Komisyonu kurulmasına ilişkin çağrımızı yanıtsız bıraktığı da hatırlamak gereklidir.

 

TÜRKİYE İLE AZERBEYCAN’IN ORTAK POLİTİKASI

Bu bağlamda bir değerlendirme yapmak gerekirse Paşinyan’a ’’Türkiye ile ilişkileri normalleştirmeye ön koşul öne sürmeksizin hazırız’’ sözünü söyleten, aslında Türkiye ve Azerbaycan’ın birçok konuda olduğu gibi bu konuda da ortak politika izlemesidir. Nitekim Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2009’da Azerbaycan Milli Meclisi’nde yapmış olduğu “Karabağ konusunda Azerbaycan’ın istediği bir çözüm olmadan sınırlar açılmayacaktır” beyanı, barış perspektifinin çerçevesi olmak niteliğiyle bugün de geçerliliğini korumaktadır.

SONUÇ: TÜRKİYE'NİN TALEPLERİ YERİNE GETİRİLMELİ

İkili ilişkilerde süregelmiş tüm gelişmeleri göz önüne aldığımızda  Ermenistan Başbakanı Paşinyan’ın Türkiye’ye zeytin dalı uzatma konusunda samimi olmadığı söyleyebiliriz. Tüm tarihi süreç ele alındığında aslında önşartı olanın Türkiye, bu önşartı yerine getirmesi gereken ülkenin de Ermenistan olduğunu belirtebiliriz.

Ancak ilişkilerin normalleşmesi için Türkiye’nin ön koşulları değil, talepleri vardır. Dağlık Karabağ meselesinin çözümü konusunda Azerbaycan’ın mutabık kalacağı bir sonucun elde edilmesi ve Türkiye’ye karşı toprak talebinden ve sözde soykırım iddialarından vazgeçilmesi gerekmektedir. Bu Türkiye’nin en asli talebidir.

Ermeni tarafı bu güne dek izlediği tutumu bir kenara bırakıp yeni bir anlayışla Yukarı Karabağ ihtilafının çözümü için uluslararası toplumun beklentileri ve uluslararası hukuk çerçevesinde somut ve samimi adımlar atmaya başladığı taktirde, Türkiye’den olumlu karşılık bulacaktır.