Elektronik harp uçakları ''awacsların'' önemi

Ağırlıklı olarak Boeing tarafından üretilen AWACS uçakları, yüksek irtifalarda çalışan radarı sayesinde yüksek gözlem gücüne sahiptir. AWACS’lar sadece hava araçlarını değil, füzeler ve tehdit oluşturan her şeyi gören çok gelişmiş uçaklardır. 

AWACS'lar uydu bağlantılı olarak çalışıyor ve uluslararası hava savunma sistemine entegre olduğu için de istihbarat ve haberleşme uydularından hizmet alıyor. Daha kolay kullanımı için ise askeri uçaklar değil de özel iş jetleri modifikasyon görerek ülkelerin kullanımında ve 2023 itibariyle de bizim de HAVA SOJ olarak Global 6000 iş jetiyle envanterimize dahil olacak içindeki elektronik donanım ve yazılım sistemleri tamamen yerli firmaların geliştirdiği sistemlerden oluşacak ve bu uçaklar güvensiz bölgelerde özellikle de savaş uçakları olmadan uçmazlar düşürülmesi teorik olarak mümkün gibi gözükse de pratikte değillerdir.

Uçaklar, havada uçan bir karargâh ya da savaş harekât merkezi olarak kullanılabiliyor. Bu sayede, istenildiği takdirde harekât, havadan sevk ve idare edilebiliyor.

Elektronik harp uçağı awacsların radar yeteneği 

AWACS'lar, alçaktan uçan uçakları minimum 370 kilometrelik bir alan içinde, yüksekten uçan hedefleri ise çok daha geniş ve uzak mesafelerden saptayabilen, izleyebilen ve kimliğini belirleyebilen bir radar yeteneğine sahip. AWACS'lar, düşmanın harekât yeteneğini değerlendirebilecek ve menzil içindeki, her türlü hava aracını konumu ve ulaşılabilirliğini saptayacak bilgisayar ağıyla donatılmış bulunuyor.

Bozucu frekans yayını yapabiliyor

Düşman uçaklarının peşindeki dost uçaklara yardımcı olmayı sağlayan haberleşme sistemi ise, düşman tarafından algılanamayacak tek bir kanal üzerinden yayın yapıyor. Sistem, hızla yer değiştirme yeteneğine sahip olduğu için yayının düşman bozucu, karıştırıcı frekans yayınları tarafından karıştırabilmesi de imkânsıza yakın bulunuyor.

Geliştirilen en yeni casus uçak ise GLOBALEYE:

Düşman unsurlardan gelebilecek saldırıların önceden bildirilmesi, AWACS uçaklarına olan ilgiyi giderek artırıyor. İsveç menşeili savunma sanayii firması  SAAB’ın geliştirdiği ‘GlobalEye’ adlı AWACS uçağı, geniş tarama kapasitesine sahip radarlarla donatılmıştır.

Eğer bir gün göklerde üzerinde devasa bir donanıma sahip uçak görürseniz ki bu ihtimal çok zor bilin ki bu bir AWACS’dır. “AWACS ne demek?” diye soracak olursanız, AWACS (Airborne Warning and Control System); ülkelere, düşman güçleri tarafından gelebilecek saldırılardan daha önceden haberdar olabilmeleri için sahip oldukları güçlü radar antenleri sayesinde gökyüzünde görüntüler kaydederek, casusluk yapan askeri uçaklardır. Tabi ki günümüzde yaygın olarak kullanılan dronelar ve uydular da bu görevleri yerine getirebilirler; fakat bunlar kolaylıkla düşman ülkeler tarafından tespit edilebilir ve sinyal bozma yoluyla faydasız hale getirilebilirler. AWACS uçaklarında bulunan hatta bazen bir uçak parasını bile geçebilen maliyetlere sahip olan radar sistemleri düşman kaynakları tarafından kolay kolay kullanışsız hale getirilemezler. Türk Hava Kuvvetleri envanterinde de 4 adet bulunan AWACS’lar, diğer bir adıyla BARIŞ KARTALLARI etkin olarak Türk hava sahası üzerinde uçuş ifa etmektedir.

Bu uçaklar Amerikalı Boeing şirketi tarafından üretilmiş ve aslında B737-700 tipi uçaklara gelişmiş radar sistemleri modifikasyonları yapılarak oluşturulmuş uçaklardır. Yaklaşık 30 bin feet irtifada seyir ederek 500 km ötedeki tüm kara, deniz ve hava unsurlarını tespit edebilme kabiliyetine sahiptir. Güçlü radar antenleri tarafından tespit edilen bu unsurlar uçak kabinine monte edilmiş radar ekranlarında görüntülenir ve gerekli görüldüğünde ilgili yerlere bu bilgiler ulaştırılarak tespit edilen hedefler bertaraf edilme yoluna gidilebilir.

Özellikler:

• Düşman hava savunma sistemini etkisiz hale getirerek, bir taarruz anında Hava Kuvvetleri harekâtının etkin bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlar.
• Uzak mesafeden hedef unsurları tespit ve karıştırma yeteneğine sahiptir.
• Kritik görev sistemi bileşenleri tamamen yerli imkanlarla tasarlanmakta ve üretilmektedir.

Yetenekler:

• Geniş frekans bandında etkinlik
• Yüksek çıkış gücü
• RADAR ve Haberleşme yayınları hassas yön ve konum tespiti
• Aktif Faz Dizili Elektronik Tarama Teknolojisi
• Frekans atlamalı, DSSS sinyallere, veri linklerine karşı etkinlik
• Yüksek irtifada uzun süre havada kalma kabiliyeti
• Yer Destek Merkezi ile koordineli gerçek zamanlı görev icrası
• RADAR ve füze tehditlerini algılama ve karşı tedbir atım yeteneği

Alt sistemler:

• RADAR Elektronik Destek / Elektronik Taarruz Alt Sistemi
• Haberleşme Elektronik Destek / Elektronik Taarruz Alt Sistemi
• Kendini Koruma Alt Sistemi
• Haberleşme ve Taktik Veri Hattı Alt Sistemi
• Görev Yönetim Alt Sistemi

Hangi ülkelerde kullanılıyor?

Awacs uçaklarını hangi ülkelerin envanterinde kaç adet var bilmek çok zor çünkü kritik bir öneme sahip elektronik taarruz uçağı ama kullanan ülkeler ise; ABD, İngiltere, Fransa, Suudi Arabistan, Japonya, Avustralya, Rusya, Hindistan, İsrail ve NATO ülkelerinin birçoğunda kullanılmaktadır.