Ekonomik kriz hayatımızı nasıl etkiliyor?

Tüm piyasaları alt üst eden ve halkın alım gücünü minimuma indiren ekonomik kriz, hayatımızı nasıl etkiliyor? Ekonomik krizin toplum üzerindeki sosyal etkilerini sizler için araştırdık..

Ekonomik kriz hayatımızı nasıl etkiliyor?

Ekonomik kriz nedir?

Ekonomik kriz, politik veya ekonomik nedenlerle ortaya çıkan ve ekonomik yapıyı derinden sarsacak olağan dışı durumdur. Bu durum, küresel bir şekilde dünyada ekonomi ile ilişkisi bulunan her yapıyı da etkileyebilir. Ekonomik büyümenin etkisiyle oluşan likidite bolluğu varlık fiyatlarının balonlaşması ve tüketici talebinin tırmanmasına neden olur. Finansal piyasalarda ve konut piyasasında irrasyonel ve spekülatif yatırımcı davranışları nedeniyle sürdürülebilir olmayan düzeylere yükselen varlık fiyatlarının çeşitli nedenlerle gerilemesi finansal piyasalarda riskten kaçışı ve tüm piyasayı etkisi altına alan satış dalgasını tetikler. Hızlı faiz artışı ve benzeri gibi nedenlerle varlık fiyatlarının ve talebin ani ve beklenmedik bir şekilde gerilemeye başlaması genellikle ekonomik krize yol açar. 

Bu noktada ekonomik krizlerin etkileri ilk olarak finans piyasaları ve reel sektör göstergeleri üzerinde görülmektedir. Sosyoekonomik göstergeler üzerindeki etkilerin ise daha sonra hissedildiği söylenebilir. 1980’li yıllardan itibaren gittikçe artan bir ivmeyle kendisini gösteren küreselleşme süreci hemen hemen her alanda hissedilmekle birlikte kendini en çok ekonomik alanda göstermiştir. Bu noktada dünya genelinde ülkeler küresel ölçekte belirli aralıklarla ekonomik krizlerle karşı karşıya kalmış ve ekonomiler bundan olumsuz şekilde etkilenmiştir. Yaşanan bu krizler sadece ekonomiyi etkilemekle kalmamış sosyal yaşam üzerinde de etkili olmuştur.

II’inci Dünya Savaş’ından sonra gelişen sosyal devlet anlayışı, devlete temel iktisat politikası amaçlarına ulaşma konusunda belirli görevler yüklemiştir. Özellikle 1980’lerden sonra yaşanan küreselleşme sürecinin etkisiyle ekonomilerde yaşanan krizler bireyler ve toplum üzerinde yıkıcı boyutlarda olumsuz etkiler yaratmıştır. Krizlerin etkisiyle meydana gelen ekonomik daralma, işsizliğin artması, iflas ve borçlarda artış şeklindeki durumlar sosyoekonomik olarak intihar oranlarının artmasına neden olmuştur.

Ekonomik krizin sosyal etkileri

Küreselleşme’de yaşanan tüm süreçler, finansal piyasaların bütünleşmesini ve finansal serbestleştirmeyi de beraberinde getirmiştir. Bu sürecin bir sonucu olarak ülke ekonomileri daha kırılgan bir yapıya bürünmüş, dünyanın herhangi bir yerinde meydana gelen bir ekonomik krizin etkileri diğer ülkelere de yayılmaya başlamıştır. Bu bağlamda ekonomik krizlerin sıklığı ve sayısı artmış, ülkeler daha sık bir şekilde krizlere maruz kalmışlardır. Ekonomik yaşamda meydana gelen değişmelere bağlı olarak tekrar tekrar meydana gelen krizler ekonomiyi felce uğratmak suretiyle insanların ekonomik yaşamlarını zorlaştırmıştır.

Ekonomik krizin başlangıcında bireyler yaşanan zorlayıcı duruma inanamaz ve ne yapacakları konusunda kararsız olmanın etkisiyle tepkisiz kalabilirler. Başlangıçta yaşanan bu şok döneminin ardından tepki dönemiyle karşı karşıya kalırlar. Bu dönemde bireyler krizle ilk karşılaştıklarında yaşadıkları şoktan kurtularak konu hakkında yorum yapmaya, sistemi eleştirmeye, durumu kabullenmemeye ve reddetmeye başlayarak tepkilerini artırırlar. Sonrasında durağanlıktan çıkıp mevcut sorunlarla nasıl başa çıkabileceklerine yönelik karar alarak hareket etmeye başlarlar.

Bu dönemin sonrasında yaşanan krize yönelik olarak, bir uyum dönemi söz konusu olacaktır. Bu noktada krizin yarattığı zorlayıcı koşullara uyum sağlayarak yaşantısına devam edenlerin yanında kendisine ve çevresine zarar verebilecek bireyler de olacaktır. Diğer yandan bireylerin kriz dönemlerinde uygulanan ekonomi politikalarına çok fazla direnç göstermeden uyum sağladıkları da gözlenmektedir. Ekonomik krizlerin derinliğine bağlı olarak ortaya çıkan bu etkiler aile içi şiddet ve geçimsizlik, suç oranlarında artış, yoksulluk, yolsuzluk, gibi çoğunlukla nicelleştirilmesi güç olan, toplumsal ve sosyal yapıyı olumsuz etkileyen durumlardır.

Ekonomide yaşanan gerginliğin etkisiyle gelirleri düşen ve harcamaları azalmaya başlayan bireyler kendilerini sosyal yaşamdan uzaklaştırabilecekleri gibi maddi durumları bozulduğu için diğer insanlar da onları terk edebilirler. Krizin neden olduğu olumsuz ve zorlayıcı ortam kişilerin endişe, çaresizlik, ümitsizlik, isteksizlik, korku, öfke, kaygı, gerginlik, yalnızlık, yetersizlik ve güvensizlik şeklindeki duygularını artırarak intihar vakalarının ortaya çıkmasına neden olabilir.