ABD, Covid-19 aşı girişiminden çekildi

Geçtiğimiz yılın son aylarında ortaya çıkan ve kısa sürede tüm dünya ülkelerini etkisi altına alan yeni tip korona virüs salgını beraberinde uluslararası tartışmaları da getirdi. ABD, Çin ile işbirliği yaptığı gerekçesiyle Dünya Sağlık Örgütü’nü (DSÖ) suçlarken, uluslararası uçuşlar durdu, ekonomik faaliyetler kesintiye uğradı ve tedarik zincirleri yerle bir oldu. Yüz milyonlarca insan evine kapanırken, milyonlarcası virüse yakalandı ve yüz binlercesi hayatını kaybetti.

Virüs dünya genelinde uluslararası çatlağa da sebebiyet verdi. ABD’nin DSÖ’ye yaklaşımı virüse karşı etkili karşı koymayı engellerken, uluslararası örgütün işlevselliğinin de sorgulanmasına neden oldu. ABD, DSÖ’nün işlevini yitirdiğini dolayısıyla örgütten ayrılacağını her mecrada dile getirdi. Son olarak ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, DSÖ tarafından kısıtlanmamak için Covid-19 aşısının geliştirip dağıtılmasını amaçlayan uluslararası kooperatifle birlikte çalışmayacağını duyurdu.

İlk olarak Washington Post gazetesinin duyurduğu tek başına çalışma kararı, Beyaz Saray'ın temmuz başında ABD'nin DSÖ'den ayrılacağını duyurmasının ardından geldi. Trump, DSÖ'nün korona virüs pandemisine yanıtında fazlasıyla Çin'in etkisinden kaldığını ve örgütün reforma ihtiyacı olduğunu savunuyor.

Beyaz Saray Sözcüsü Judd Deere ise ABD'nin girişime katılıp katılmayacağına "ABD uluslararası partnerlerimizle virüsü yenmek için çalışmaya devam edecek ancak yozlaşmış Dünya Sağlık Örgütü ve Çin'in etkisindeki çok taraflı organizasyonlarla kısıtlanmayacak" yanıtını verdi.

COVAX GİRİŞİMİ

Bazı ülkeler doğrudan aşı tedarik etmek için çalışmalar yürütürken, diğerleri coğrafi sınır tanımayan bu hastalığa karşı başarı sağlamak için işbirliğine gitmişti. 170'ten fazla ülke DSÖ'nün "Covid-19 Aşıları Küresel Erişim Olanağı" (Covax) adlı girişimine katılmak için görüşmeler yapıyor. Girişimin amacı aşı geliştirme çabalarını hızlandırmak, tüm ülkelerin aşı dozlarına sahip olmasını sağlamak ve aşıları her ülkedeki en yüksek risk altındaki kişilere ulaştırmak olarak tanımlanıyor.

Covax girişimi ülkelerin vatandaşlarına bir dizi olası aşı arasından etkili olanını ulaştırma imkânı tanıyor. DSÖ hükümetlerin tekil aşı üreticileriyle anlaşma yapsa da Covax'a katılarak ikili anlaşmalarla alınan aşıların başarısız olması durumunda yedek aşıları temin edebileceğini vurguluyor.

"ABD'Yİ AŞI ALAMAMA RİSKİNE ATIYOR"

Temsilciler Meclisi üyesi Ami Bera, Trump yönetiminin kararını öngörüsüce alınmış bir karar olarak nitelerken, bunun pandemiyi sonlandırmak için verilen mücadeleye zarar vereceğini belirtti. Öte yandan Bera "COVAX'a katılmak ilk olarak kim geliştirirse geliştirsin ABD'nin aşıya erişimini garanti altına alan basit bir önlem. Tek başına yürüme yaklaşımı ABD'yi aşı alamama riskine atıyor" dedi.

ABD DSÖ’DEN AYRILCAĞI TARİHİ AÇIKLADI

DSÖ’nin aşı çalışmalarının dışına çıkan ABD, öte yandan örgütten ayrılacağı tarihi de netleştirdi. ABD'nin Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisi Nezdindeki Daimi Temsilciliği'nden yapılan yazılı açıklamada, DSÖ'nün son yıllarda yeni tip korona virüsün (Covid-19) yanı sıra diğer küresel sağlık krizlerine karşı önlem almada başarısız olduğu belirtildi. DSÖ'nün Çin'in güdümünde olduğunun iddia edildiği açıklamada, "Ek olarak, DSÖ, Çin Komünist Partisi'nden bağımsız olduğunu göstermekle başlayarak, acil olarak ihtiyaç duyulan reformları hayata geçirmeyi reddetti" ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, ABD'nin, DSÖ'den 6 Temmuz 2021'de çekileceği ve ABD Başkanı Donald Trump'ın da söylediği gibi DSÖ yerine "daha güvenilir" ve "şeffaf" ortaklar aranacağı aktarıldı. Ayrıca, ABD kaynaklarının DSÖ yerine hangi kurum veya kuruluş aktarılacağının bugün açıklanacağı kaydedilirken, ABD'nin bu yıl DSÖ'ye ödemesi öngörülen parayı da ödemeyeceği belirtildi.