Dolar neden yükseliyor?

Küresel sistemin çarklarının durmasına neden olan, arz-talep dengesini bozan Covid-19 salgını, tüm dünya ülkelerinde olduğu Türkiye ekonomisi üzerinde de etkisini gösteriyor. Fakat diğer ülkelerden farklı olarak, dışarıdan Türkiye ekonomisine müdahaleden söz etmek mümkün.

Covid-19 salgını sadece toplumsal hayatı etkilemedi. Aynı oranda küresel ekonomiyi de etkiledi. Üretim sektörünün durmasına neden olan ve piyasaların istikrarsız bir görünüme bürünmesine yol açan salgın, yatırımcıların güvenli limanlara çekilmesine, riskten uzak durmasına yol açtı. Dolayısıyla salgın gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışına neden oldu.

Korona virüs kaynaklı gelişmeler sonucu gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışı sürüyor. Bu bağlamda Türk Lirası'na yönelik bir atak da Londra'dan geldi. Londra merkezli alımlar sonucu dolar kuru 7,24 lirayı aşarak tarihi zirvesine ulaşırken söz konusu artışa yönelik yeni adımların atılacağı öğrenildi. Global gelişmeler TL üzerinde baskı yaratırken Türkiye'nin borçlanma takvimindeki sıkışıklıklar da söz konusu atağın kurlar üzerindeki etkisini artırdı.

Dış borç geri ödemesinin 3 aya sıkışması bozulmalara neden olurken, Merkez Bankası’nın (MB) bankalardan tahvil geri alımları ile bankanın rezervlerinin azalması da spekülasyona zemin hazırladı. Öte yandan Türk Lirası’nın değerini korumak için hem MB hem de BDDK yurtdışı swap olanaklarını kısarak TL’de spekülatif alım yapmak isteyen yabancı yatırımcılara karşı set çekmişti. MB 22 Nisan’da bankaların döviz karşılığı TL swap limitlerini yüzde 20’den yüzde 30’a çıkarmıştı, önceki gün de yüzde 40’a çıkardı. BDDK ise önceki gün aldığı kararla bankaların yurtdışı şubeleri dahil TL yatırımlarını öz sermayelerinin binde 5’i ile sınırlandırıldı. Söz konusu önlemleri içine sindiremeyen yabancı yatırımcılar adeta Türk piyasalarına rest çekerek dolar kurunu yukarı çekmek için harekete geçti.

BDDK ÖNLEMLERİ

Merkez Bankası ve BDDK’nın önlemlerine rağmen son olarak Londra merkezli bazı finansal kuruluşlarının, ellerinde olmayan Türk Lirası ile hızlı bir şekilde ve yüksek miktarda döviz almaya kalkarak, Türk lirasına değer kaybettirmeye yönelik manipülatif atakta bulunduğu gözlendi. Hal böyle olunca da dolar kuru dün 7.20 lira düzeylerine kadar tırmandı. Bugün ise 7.24'ü aştı.

Edinilen bilgilere göre satın aldıkları döviz için Türk bankalarına olan TL yükümlülüklerini yerine getiremeyen bu finansal kuruluşların, Merkez Bankasının EFT sisteminin kapanış saatini uzatmasına rağmen temerrüde düştükleri ifade ediliyor. Londra merkezli bankaların bu işlemlerini Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın yatırımcı toplantısına denk getirmesi ise dikkati çekti. Merkez Bankası ve BDDK ise süreci dikkatlice izliyor. Söz konusu işlemleri tespit eden düzenleyici kurumların hukuki süreç başlattığı ve işlemleri yapan yurt dışındaki bankaların ağır cezalar ve işlem yasakları ile karşılaşabileceği öğrenildi.