Dolar 6 lirayı geçti! 2020 yılında sonunda dolar ne kadar olacak?

İdlib’te yaşanan son gelişmeler, Türkiye’nin karşılık verileceği açıklaması ile ABD Merkez Bankası Başkanı Jerome Powell başta olmak üzere birçok ülkenin merkez bankası yetkilisinin konuşmalar yapacağı güne dolar 6,01 lira seviyesinde başladı. Peki dolardaki bu yükseliş devam edecek mi? Merkez Bankası’nın ne gibi bir müdahalesi olabilir? Dolar 2020 yılını hangi seviyede kapatabilir?

İdlip’te beş Türk askerinin rejim askerleri tarafından şehit edilmesinin ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında yapılan güvenlik zirvesinde, İdlib’deki alçak saldırıya misliyle karşılık verileceği ve Türkiye’nin Suriye’de gösterdiği kararlılıktan vazgeçmeyeceği vurgulanmıştı. ABD Merkez Bankası Başkanı Jerome Powell'ın da konuşma yapacağı güne dolar 6,01 seviyesinde başladı. 

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürütülen Yeni Ekonomi Programı'nda (YEP) ve Merkez Bankası beklenti anketinin yanı sıra Fitch, Goldman Sachs gibi uluslar arası kuruluşlar 2020 yılında dolar için hangi tahminlerde bulunmuşlardı?

MERKEZ BANKASI

2020 dolar tahmini için Merkez Bankası beklenti anketi Kasım ayında 6,35 iken Aralık ayında 6,32 olarak açıklandı. Yani Merkez Bankası’nın 2020 dolar tahmini hala 6,30 seviyelerinde.

 

YENİ EKONOMİ PROGRAMI (YEP)

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak tarafından kamuoyuna tanıtılan, ekonominin mevcut durumunu ve ekonomiye dair hedeflerin yer aldığı Yeni Ekonomi Programı’na (YEP) göre, 2019 yıl sonu için dolar tahmini 5,70 TL, YEP 2020 yıl sonu için dolar tahmini 6,00 TL., YEP 2021 yıl sonu için dolar tahmini 6,40 TL., YEP 2022 yıl sonu için dolar tahmini 6,74 TL olarak açıklandı.

FİTCH DOLAR TAHMİNİ

Dünya’da ekonomi çevrelerince yakından takip edilen uluslar arası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch’in dolar tahmini Fitch dolar tahmini 2020 yıl sonu için 6,60 TL. Fitch dolar tahmini 2020 yıl sonu için 7,20 TL.

GOLDMAN SACHS

ABD’de kurulan köklü bankalardan biri olan Goldman Sachs’a göre Nisan 2019’da yayınladığı raporda 6 ve 12 aylık dolar tahmininde bulunmuştu. Bankanın 2020 yılı Nisan ayındaki dolar tahmini 7.00 TL.

2020 YILINDA DOLAR NE OLUR?

Habertürk Ekonomi Yazarı Abdurrahman Yıldırım, 6 Aralık 2019 yılında yayımlanan köşe yazısında kurdaki artışın negatif etkileri çok olduğuna dikkat çekerek, “Başta enflasyon olmak üzere yurtiçi yerleşiklerin alım gücünü düşürüyor, servetlerini eritiyor. Ancak kur aynı zamanda ithal ürünlerin fiyatını belirliyor. İhracatta Türkiye’yi daha rekabetçi bir duruma getiriyor. Buna da geçmiş yıllarda ihtiyaç duymuşuz, 2020 yılında da ihtiyacımız var. Çünkü ithalat yeniden canlanacak, buna karşılık ihracat yavaşladı, hatta Avrupa ekonomilerindeki durgunluktan dolayı son iki aydır geriliyor. Yani öyle yılları alacak bir vade içinde TL’yi değerli kılacak lüksümüz yok. Yılın hangi döneminde ve nasıl olur bilemem ama kurun bir aşamada kendini yukarı atması ve 2020 yılını da ortalama bazda enflasyonu alt edecek şekilde geçirmesi en güçlü senaryodur.” ifadelerini kullandı.

 

“6’NIN ALTINA İNEBİLİR HATTA 7’Yİ GÖREBİLİR”

Yıldırım, bu durumda 6 TL’lik ortalama dolar kuru tutmaz ve yukarı yönde aşılacağını ifade ederek, “Ne kadar aşılır denirse en az ortalama enflasyon kadar, hatta üstü olabilir. Bunun oranı da ortalama dolar kurunda yaklaşık yüzde 10 artıştır. Kurun artacağı taban budur. Bunun üzerine çıkar, aşağısına düşmez diye beklerim. Geçen altı yılda böyle olmuş. Yedinci yılında tersini bekleyenler haklı nedenlerini bulmalı. Bu yılı 5.65 düzeyinden bitirecek ortalama dolar kurunun yüzde 10 artışı da bize 6.22 TL’lik bir düzeye çıkartır. Bu da ortalama dolar kurudur, bütün bir yılın toplamının ortalamasıdır. Yıl sonunda pekala çok farklı bir rakam ortaya çıkabilir. Hatta 6’nın altına bile inebilir veya 7’yi görebilir. Ancak ortalaması fazla değişmeyebilir. 6.22 düzeyi yüzde 10 artışı beraberinde getirir. Bu baz artıştır. Sermaye hareketleri, küresel piyasa gelişmeleri, risk artışı, jeopolitik gelişmeler kuru daha yukarı taşıyabilir. Yani bazın altına pek inilemez de üstüne çıkmak gelişmelere bağlıdır ve kolaydır. Ekonomi yönetiminin açıklaması da artık değerli TL istemediği, rekabetçi kur istediği yönündedir.” diye konuştu.

DÖVİZDE BİR SARSINTI YAŞAYABİLİRİZ

Ekonomist ve Yazar Atilla Yeşilada, kendisine ait Youtube kanalında 2020 yılı Türkiye ekonomisi ile ilgili görüşlerini paylaştı. 

"Merkez Bankası faiz indirimlerinde aşırıya kaçarsa yabancıların satışını bir kenara bırakalım, yerliler tamamen mevduattan kaçabilir. Dövizde bir sarsıntı yaşayabiliriz. Ama yüzde 12’nin altında bir enflasyon beklemiyorum. Dış dengede sınırlı bir bozulma bekliyorum. İhracatımız artamıyor. İhracatçılarımız ellerinden gelene yapıyorlar ama en önemli pazarımız Irak ve İran perişan haldeler. Avrupa Birliği seneye belki biraz daha iyi büyür. Ama biz aynı malları sattığımız sürece çok da fazla ihracatımız artmıyor. Turizmde de kişi başına gelir devamlı düşüyor. Buna karşılık ithalatımız artmak zorunda. Artık stoklar tükendi. Var olan üretim seviyesini yükseltmek için ithalat yapacaksınız. 2020 sonunda bizim cari açığımız 15 milyar dolar olur. Ödenmeyecek bir miktar değil döviz üzerinde çok az bir baskı yaratır. İran’da kanlı gösteriler bir daha başlar. İsrail Suriye ve İran birbirine girer, Irak’ın petrol üretimi gösteriler yüzünden kesintiye uğrarsa petrolün 100 dolara sıçrama ihtimali var. Biz bunlara “tail risk” diyoruz." ifadelerini kullandı.

Sonuçta; dövizin neden yükselip düşmesine değinecek olursak piyasalarındaki kurların değişimi, piyasadaki reel kişilerin taleplerine göre şekilleniyor. Hangi birimine talep daha çok olursa kur, bu talep doğrultusunda düşüyor ya da yükseliyor. Bu talepler doğrultusunda piyasalardaki paritenin (Bir ülkenin parası esas alınarak diğer iki ülke parasının bu esas alınan ülke parası karşısındaki değeri) değişmesi ile bir para birimi değer kazanırken diğer para birimi değerini düşüyor. Hangi para birimine talep yüksek olursa o para biriminin değeri artıyor. Bir ülkenin iç piyasasında yeteri kadar döviz yoksa, dövizin değeri de yükseliyor. Nedeni az miktardaki dövize talep çok oluyor. İç piyasadaki döviz ihtiyacı karşılanamıyorsa bu noktada döviz değer kazanmaya başlıyor. Dövizin ülkeye girişi üretim, ticaret ve turizmle oluyor. Bunların haricinde bir tabiki işin siyasi boyutu var. Ülkedeki siyasi gelişmeler de para piyasalarını yakından etkiliyor. Ülkede yaşanan siyasi gelişmeler önce borsayı ardından da döviz kurlarının etkilenmesine neden oluyor. Borsa da yaşanan düşüş döviz kurlarının artmasına neden oluyor. Dolayısıyla 2020 yılındaki Türkiye'deki döviz kurunun artışı,  özellikle ABD ile ilişkiler, Suriye'deki gelişmeler, Çin'deki koronavirüs salgının tüm dünya ülkeleri kadar Türkiye'de yaratacağı etki ile ihracat rakamları ve Merkez Bankası'nın para politikası da döviz kurunun durumunda belirleyici olacak.