Libya’da Dibeybe’nin adaylığının iptali ne anlama geliyor?

Libya’da başkanlık ve parlamento seçimlerine çok az bir süre kala çarpıcı bir gelişme yaşandı. Libya’da kısa sürede önemli adımlar atarak çatışmaları sonlandıran ve dünya ile iyi ilişkiler kuran Abdulhamid Dibeybe’nin, 26 Aralık’taki seçimler için adaylığının iptal edildiği bildirildi. Peki, Dibeybe’nin adaylığının iptali ne anlama geliyor? Libya’da yeniden kaos yaşanabilir mi?

Libya yerel basınında yer alan haberlere göre, eski Ulusal Uzlaşı Hükümeti İçişleri Bakanı Fetih Başağa başta olmak üzere diğer üç başkan adayının itirazı Seçim Komisyonu tarafından kabul edildi. Politik Diyalog Forumu’nun iki üyesi de Dibeybe’nin adaylığına itiraz etmişti.

Dibeybe’nin adaylığına yönelik itirazları kabul eden Seçim Komisyonu, adaylığın kabulüne ilişkin kararını iptal ettiğini duyurdu. Söz konusu iptalin, adayların seçim tarihinden en az üç ay önce görevinden ayrılmasını şart koşan seçim yasasının 12. maddesine dayandırıldığı dile getirildi.

Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe’nin, söz konusu iptale karşı itiraz ettiği belirtildi. Ancak Libya Yüksek Seçim Kurulu’ndan konu hakkında herhangi bir açıklama yapılmadı.

DİBEYBE’NİN ADAYLIĞININ İPTALİ NE ANLAMA GELİYOR?

Abdulhamid Dibeybe, göreve geldiği Şubat ayından bu yana Libya’da dengeleri değiştirdi. Dibeybe’nin Başbakanlık koltuğuna oturmasının ardından Libya’nın iç ve dış politikası yeniden şekillendi. Ülke içinde 10 yıldır devam eden çatışmaların, Dibeybe’nin gelişinin ardından neredeyse tamamen sonlandığı görüldü.

Dibeybe, iç cephede barışı ve huzur ortamını zor da olsa sağlarken, dış politikada da kısa sürede büyük mesafe katetti. Türkiye ile ilişkileri daha da geliştiren Dibeybe; Körfez ve Batı ülkeleri ile ilişkileri yeniden ele aldı.

Dibeybe’den önce Batı ve Körfez ülkeleri Libya’da General Hafter’ın yanında yer alıyordu. Ancak Dibeybe’nin gelişinin ardından Fransa, Yunanistan, İtalya ve BAE gibi ülkeler; Dibeybe ile yakın temas kurdu. Bu süreç içerisinde Batı dünyası Libya’ya yeniden Büyükelçiler atamaya başladı.

Dibeybe’nin Fransa’nın başkenti Paris’e giderek Elysee Sarayı’nda Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile görüşmesi, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in Trablus’a giderek Dibeybe ile bir araya gelmesi, Dibeybe ile İtalya Başbakanı Draghi arasındaki yüz yüze görüşme; Libya ile Avrupa arasında yeni bir sayfa açıldığını ve ilişkilerin yeniden normalleşmeye başladığını gözler önüne serdi.

Dibeybe, Başbakanlığı süresince Körfez ülkeleri ile de sık sık temas kurdu. BAE ve Bahreyn gibi ülkeleri ziyaret eden Dibeybe, Libya’nın Körfez ile normalleşmesini sağladı. Dibeybe’nin hem Batı hem de Körfez ülkeleri ile temasları yalnızca diplomasi ile sınırlı kalmadı. Söz konusu ülkelerle ekonomik anlaşmalara imza atan Dibeybe, Libya’nın yeniden inşa sürecinde önemli adımlar attı.

Dibeybe, Türkiye ile de iyi ilişkiler kurdu. Başbakanlığı sürecinde iki defa Ankara’ya gelen Dibeybe, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmelerinde ikili ilişkileri ele aldı. Batı ve Körfez ülkelerinin 2019’da imzalanan deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin mutabakata eleştirilerinin yoğunlaştığı bir dönemde; Dibeybe’nin, Türkiye ile yapılan mutabakatın devam edeceğini dile getirmesi oldukça dikkat çekti.

Libya’da 26 Aralık’ta yapılacak olan başkanlık seçimlerinde en çok ön plana çıkan isim de Başbakan Abdulhamid Dibeybe’ydi. Türkiye’nin yoğun desteğini alan, Avrupa ve Körfez ülkeleriyle de iyi ilişkiler kuran Dibeybe, 26 Aralık’taki seçimlerde en güçlü aday olarak gösteriliyordu.

Dibeybe’nin adaylığının iptal edilmesi, bazı siyasi uzmanlar tarafından Hafter’ı rakipsiz kılma hamlesi olarak gösteriliyor. Fethi Başağa, General Hafter, Akile Salih ve Seyfülislam Kaddafi  gibi isimlerin aday olduğu seçimlerde, Dibeybe’nin adaylığının iptali Hafter’ın güçlenmesi anlamına geliyor.

Dibeybe’nin itirazının kabul edilmemesi ve adaylığının iptali durumunda, Tobruk ve çevresinde yoğun destekçileri bulunan Hafter’in, başkanlığa en yakın isim olduğu söylenebilir. Ancak Hafter’ın başkanlığı, bir süredir çatışmaların yaşanmadığı Libya’da birtakım riskleri beraberinde getiriyor.

Hafter’in başkan olması halinde, 10 yıldır iç savaşın bulunduğu ülkede yeniden çatışmalar başlayabilir. Özellikle Libya’nın Sirte ve Cufra kentlerinde gerilim devam ediyor. Hafter’in başkan olması ile birlikte Ulusal Birlik Hükümeti ve Hafter güçleri arasında bu kentlerde yeniden çatışmalar çıkabilir.

Dibeybe’nin adaylığının iptali gerçekleşirse, 26 Aralık’taki seçimlerin ileri bir tarihe ertelenmesi de gündemde. Bu durum, önümüzdeki dönemde Libya’da yeniden iç savaşın başlamasına ve bir kaos durumunun ortaya çıkmasına neden olabilir. 10 seneyi aşkın bir zamandır siyasi istikrarın sağlanamadığı Libya, kritik günlerden geçiyor.