EndeavorRx dikkat eksikliği ve hiperaktiviteyi tedavi edebilir mi?

Modern dünyanın en sık karşılaşılan ve özellikle çocuklarda tedavi edilmediğinde gelecek yıllarda önemli sosyal ve toplumsal problemlere neden olan Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite tüm dünyanın gündeminde. Sanal tıpın da çalışma alanına giren ve on yıllık bir araştırmanın ardından ABD'li Akili Interactive tarafından piyasaya sürülmesinin ardından FDA'dan reçeteli satış onayı alan EndeavorRx, dikkat eksikliği ve hiperaktiviteyi tedavi edebilir mi?

2016 yılında yalnızca ABD’de 6.1 milyon çocuğa Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) teşhisi konuldu. Ritalin, Atominex ve Attex gibi beyinde ‘dopamin’i adı verilen maddeyi artırarak aşır hareketlilik ve dürtüselliği dengelemeyi hedefleyen “Stimulan grubu” adı verilen ilaçlarla tedavi edilmeye çalışılan DEHB, erken teşhisle önlenebilir.

Çocuklarda şiddet eğilimini de tetikleyen DEHB, tedavi edilmemesi durumunda erişkinlik döneminde eğitim hayatı, sosyal ilişkiler, ruh ve vücut sağlığında olumsuz etkilere neden olur.

Özellikle altı yaştan sonra ilaç tedavisi önerilen DEHB, ergenlik dönemine kadar tedavi edilmediğinde; özgüvende azalma, kaza - yaralanma, ilişkilerde sorun, kapasitenin altında başarı gösterme, yaşam süresinin kısalması gibi problemlerle kendini gösterir.

FARKLI DEHB TEDAVİ YÖNTEMLERİ VAR MI?

Modern yüzyılın vazgeçilmezi teknoloji, DEHB için başta AR ve VR olmak üzere çeşitlik yöntemleri tedavi amacıyla denemeye devam ediyor. Özellikle çocuklarda ve erişkinlerde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu alanında çalışma yapan teknolojik şirketlerin sayısı her geçen gün artarken, son haber de Akili Interactive’den geldi.

ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların tedavisinde kullanılması amacıyla Akili Interactive tarafından geliştirilen “EndeavorRx” isimli oyuna pazarlama izni verdi. Oyunun reçeteli olarak satılmasına FDA tarafından izin verilirken, oyuna ilişkin akademik çalışmalar da The Lancet Digital Health Journal’de yayınlandı.

Yayınlanan makaleye göre DEHB tanısını konulan 600’den fazla çocuk ile yapılan klinik çalışmalarda, EndeavorRx’in DEHB’li çocuklarda objektif dikkat ölçümlerini geliştirdiği duyuruldu.

Dört hafta EndeavorRx tedavisi gören çocukların üçte birinde nesnel dikkat eksikliği ölçülebilir oranda artarak bir kademe gerilerken, tedavinin ikinci ayından sonra çocukların günlük dikkat eksikliklerinde yüzde 68 oranında azalma görüldüğü kaydedildi.

Hedef toplama ve engellerden kaçmak üzere kurgulanan oyunun bir ay boyunca haftanın beş günü, günde 25 dakika oynanmasının ardından bu sonuçları yayınlanan uzmanlar, yazılımın sanal tıpta bir ilk olduğunu savunurken, çocukların beynindeki belirli nörolojik hedeflere gönderdiği sinyaller ile ‘dikkat çekme’, ‘kurallara uyma’ gibi davranışların kazandırılmasında da rol oynadığını savunuyor.

Akili CEO’su Dr. Eddie Martucci, oyunu şu sözlerle tarif ediyor; “EndeavorRx ile tıp yoluyla doğrudan hedeflediğimiz bir duruma dair nörolojik fonksiyonları eğlence şeklinde sunmak için teknolojiyi kullanıyoruz.”

ENDEAVOR RX DEHB TEDAVİSİNDE İŞE YARAR MI?

Prof. Dr. Eyüp Sabri Özcan, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun tedavisinde çok çeşitli seçenekler olduğunu vurgulamakla birlikte, ilaç tedavisi ile birlikte ailelere de öneriler sunuyor.

Prof. Dr. Özcan, ailelere ilk olarak kendilerine iyi bakmalarını önerirken, DEHB problemi yaşayan çocukların ciddiye alınması, uyarıcı sayısının azaltılması, nasihat edilmemesi, spor aktivitelerine yönlendirilmeleri, biber çalışmalar yapmalarının sağlanması gerektiğine dikkat çekiyor.

Prof. Dr. Özcan’ın önerilerinden en önemlisi ise DEHB problemi yaşayan çocukların uzun süre televizyon izlememesi ve bilgisayar bağımlılığı ile birlikte zararlarından da korunması yönünde.

Ocak 2016-Ekim 2016 tarihleri arasında Bezmialem Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Kliniği’nde Dr. Vahdet Görmez ve Dr. Abdurrahman Cahid Örengül tarafından yürütülen bir çalışmaya göre, DEHB’li çocukların elektronik medya kullanımı, bilgisayar başında geçirdikleri zaman, televizyon izleme oranlarının mutlaka ebeveyn kontrolünde gerçekleştirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Z kuşağında görülme sıklığı artan DEHB konusunda ailelere bilinç kazandırılmadan, oyunun alt yapısı ve çocukların nörolojik yapıları üzerindeki etkileri araştırılmadan sanal mağazalardan indirilerek çocuklara direkt sunulması şu aşamada pek de sağlıklı bulunmuyor.