Azerbaycan-Ermenistan ilişkilerinde normalleşme mümkün mü?

Uzun yıllardır diplomatik ilişkileri kesik olan Azerbaycan ve Ermenistan’ın liderleri geçtiğimiz günlerde Münih’te bir araya geldi. Ülke liderleri Münih’te düzenlenen panelde Karabağ sorunu görüştüler. Bir ilk olması açısından girişim tüm kesimlerce normalleşme sürecinin başladığına yorumlandı. Görüşmenin ardından Ermenistan devlet başkanı iki üst düzey komutanı görevden aldı.

Geçtiğimiz günlerde Almanya’nın Münih kentinde düzenlenen 56. Münih Güvenlik Konferansı’nda bir ilk yaşandı. Konferansa katılan Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Dağlık Karabağ sorunundan sonra ilk defa bir araya geldi. Konferans kapsamında düzenlenen panelle, tarihte ilk kez bir Azerbaycan ve Ermenistan lideri kamuoyu önünde açık tartışma gerçekleştirdi.

Dağlık Karabağ özelinde gerçekleştirilen panele, tarafların inisiyatif alarak katılması uzun yıllardır devam eden krizin çözümü için büyük bir öneme sahip. Nitekim iki ülke 1992 yılından beri karşılıklı olarak “savunma” ve “saldırı” pozisyonunda. Fakat 2018 yılında ‘kadife’ devrim ile birlikte Ermenistan’da hükümet değişti ve daha ılımlı bir hükümet kuruldu. ‘Kadife’ devrim ile birlikte Nikol Paşinyan’ın iktidara gelmesi iki ülke arasında müzakerelerin başlayacağının sinyalini vermişti.

Dağlık Karabağ sorunu iki ülke ilişkilerinde kırılma noktalarından biri. Her ne kadar iki ülke lideri müzakerelere başlamış olsa da henüz hiçbir şey netlik kazanmış değil. İlerleyen süreçlerde Ermenistan, bölgeden çekilir mi çekilmez mi bilinmez ama Azerbaycan için Karabağ dış politika dinamiklerinden en önemli olanı. Dolayısıyla ileriye dönün atılacak adımlarda, Karabağ’ın o dönmedeki demografik yapısının göz önüne alınması gerekiyor. Her ne kadar kesin bir sonuç alınamamış olsa da ileriye dönük gelişmelerden söz etmek mümkün. Nitekim Paşinyan, iki üst düzey komutanın görevine son verdi.

İKİ ÜST DÜZEY KOMUTAN GÖREVEDEN ALINDI

19 Şubat’ta Ermenistan meclisi tarafından yayınlanan kararname ile Askeri Emniyet Müdürü Artur Baghdasaryan ile Personel Şube Müdürü Aleksan Aleksanyan’ın görevden alındığı bildirildi. Ermenistan’da yayın yapan Zhoghovurd gazetesinin yayınladığı habere göre, görevden alınan iki üst düzey asker, 2018 yılında kitlesel protestoların ardından göreve gelen Paşinyan’a muhalif oldukları gerekçesiyle görevden alındı.

Diğer taraftan, iki komutanın görevden alınması Azerbaycan ile ilişkilerin normalleşmesi için atılan bir adım olarak okunabilir. Nitekim söz konusu iki komutan, Hocalı Katliamı’nın gerçekleştirildiği dönemde Ermenistan ordusunda kumandan olan ve katliamı destekleyen önceki Başkan Serj Sarkisyan’a son derece bağıydılar. Dolayısıyla askeri komutanın içerisinde Hocalı Katliamı’nı destekleyen iki komutanın bulunması Paşinyan’a ters düşen bir durum. Ayrıca Paşinyan’ın Azerbaycan ile iyi ilişkiler geliştirmeye hevesli olması da söz konusu komutanların görevden alınmış olmasına neden olabilir. Dolayısıyla Paşinyan’dan Aliyev’e jest gerçekleşti denebilir.

BİR SAVAŞ SUÇU; HOCALI KATLİAMI

Ermeni güçleri 25 Şubat 1922’de 366. Alayın da desteğini alarak önce giriş ve çıkışını kapadığı Hocalı kasabasında, Azeri resmi kaynaklarına göre, 83 çocuk, 106 kadın ve 70'ten fazla yaşlı dahil olmak üzere toplam 613 sakini öldürdü, toplam 487 kişiyi de ağır şekilde yaraladı. 1275 kişi ise rehin alınırken, 150 kişi ise kayboldu. Cesetler üzerinde yapılan incelemelerde cesetlerin birçoğunun yakıldığı, gözlerinin oyulduğu, başları kesildiği görülmüştür. Hamile kadınlar ve çocukların da maruz kaldığı tespit edilmiştir. Tarihin gördüğü en kanlı katliamlardan biri olan Hocalı Katliamı’nın izleri henüz bu denli taze iken Ermenistan güçlerinin işlediği suçlarının kabul edilmemesi normallaşme sürecinin ters tepmesine neden olur.

 

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN AZERBAYCAN’DA

8. Türkiye-Azerbaycan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi Toplantısına katılmak üzere Azerbaycan’ın başkenti Bakü’ye uçtu. İlham Aliyev ile görüşmesinin ardından açıklamalarda bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Karabağ sorununa da değindi. İlham Aliyev’in geçen yıl kullandığı ‘Yukarı Karabağ Azerbaycan’Indır ifadelerini alıntılayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin de yukarı Karabağ’ı Azerbaycan’ın toprağı olarak tanıdığının altını çizdi. Dolayısıyla Ermenistan çözüm masasında Türkiye’nin de Azerbaycan’ın toprağı olarak tanıdığı Yukarı Karabağ’ı konusunda ince eleyip sık dokumalı.