Covid-19 ve Dünya Sağlık Örgütü’nün geleceği

Covid-19 pandemisi ile mücadelenin başladığı günden bu yana Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) bu mücadelede başarısız kaldığı yönünde eleştiriler var. Her geçen gün artan bu eleştiriler DSÖ’nün geleceğini tehlikeye atabilecek nitelikte.

İnsanoğlu tarihten günümüze dek birçok salgın hastalıkla mücadele etmek zorunda kaldı. Özellikle günümüzde son 100 yılın en tehlikeli salgın hastalığı olarak görülen Covid-19 pandemisi binlerce kişinin ölümüne neden oldu. Bu durum pandemiden zarar gören ülkelerin küresel salgınlarla mücadele konusunda Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Birleşmiş Milletler (BM) gibi küresel yapıların işleyişinde ve hukuki yapılarında reform yapılması taleplerini yüksek sesle dillendirmesine neden oldu.

Bu bağlamda DSÖ ve BM gibi uluslararası kuruluşların hukuki yapılarına dair reform talepleri dikkate alınmazsa, bu kuruluşlara alternatiflerinçıkması mümkün görünüyor

ELEŞTİRİLEİN ODAĞINDA

Başta Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump’ın salgının ABD’ye ulaşması nedeniyle DSÖ’yü suçlayarak salgının kötü yönetildiğini iddia etmesi, belki de Covid-19 krizi dönemindeki en dikkat çekici olaylardan biri oldu. Nihayetinde ABD Başkanı Trump DSÖ üyeliğinden kesin olarak ayrılmaya yönelik müracaatını Temmuz ayı başında yaptı. DSÖ ve BM üzerinden yürütülen tartışmalarda yine diğer ülkeler, doğrudan olmasa bile zaman zaman DSÖ’yü suçladı.

ABD’nin DSÖ’den ayrılacak olması, bir başka Amerika kıtası ülkesi olan Brezilya’nın da bu yönde adımlar atacağını açıklaması küresel bir krizle boğuşan ve mali açıdan hayli ilginç bir yapısı olan DSÖ’yü yeni zorlukların içine itecektir.

DSÖ’ye Covid-19 pandemisi sürecinde getirilen bir başka eleştiri de, örgütün Çin’i, salgını önleme konusundaki kifayetsizliği konusunda yeterince sorgulamadığı ve ona bu konuda baskı yapmadığı iddiaları öne sürüldü. Ayrıca yüksek sesle dillendirilmese de geçmişten beri DSÖ’nün ilaç endüstrisinin arka bahçesi haline geldiği iddiaları da yeniden gündeme gelmiş durumda.

Tüm bu hususlar göz önüne alındığında DSÖ’deki ayrışmanın uluslararası örgütlerde de bir ayrışmaya yol açabilecek nitelikte.DSÖ’nün Covid-19’la mücadele kapsamında bu derece eleştirilerin odağına oturması üzerine geçtiğimiz günlerde bir açıklama yayınlayan DSÖ Başkanı Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, teşkilat içerisinde Covid-19 süreciyle ilgili bir araştırma başlatılacağını duyurdu.

Bu durum DSÖ ve BM gibi uluslararası kuruluşların hukuki yapılarına dair reform taleplerinin dikkate alınmaması durumunda, alternatif kuruluşların doğabilme ihtimalini güçlendiriyor.