Covid-19 tedavisinde kullanılan ‘Hidroksiklorokin’ ilacı neden tartışma yarattı?

Geçtiğimiz günlerde The Lancet adlı bilimsel yayın yapan bir derginin, sıtma hastalığının tedavisinde kullanılan hidroksiklorokin ilacının koronavirüs tedavisinde kullanımının zararlı olduğuna dair bir makale yayınlaması, bilim dünyasını ayağa kaldırdı ve makale gelen tepkiler üzerine geri çekildi. Peki Hidroksiklorokin nedir ve bu araştırma neden bu kadar tepki çekti?

Geçtiğimiz haftalarda tıp dergisi The Lancet'te yayımlanan bir makale, klorokin ve hidroksiklorokin ilaçlarının faydası ve riskleriyle ilgili yeni bir tartışma yaratmıştı. Sıtma ilaçları klorokin ve hidroksiklorokinin Covid-19 tedavisindeki etkilerine dair bugüne kadar yapılmış en kapsamlı bilimsel çalışma olan araştırmada, tedavisinde bu ilaçların kullanıldığı hastaların kalbinde ritim bozukluğu görülme sıklığının ve ölüm oranının, kullanılmayanlara kıyasla çok daha yüksek olduğu belirtilmişti. Ayrıca araştırma denek grubu oluşturmadan, altı kıtada 100 bine yakın Covid-19 hastasının hastanedeki tedavi süreçleri ve sağlık raporları incelendi.

ARAŞTIRMA GÜVENLİ DEĞİL

Makalenin yayınlanması, bilim dünyasında tartışma yarattı. Özellikle araştırmanın özel bir şirket tarafından sağlanmış bir veritabanına dayandığı içinşeffaf olmadığına yönelik eleştiriler yöneltmişti. Ayrıca, Guardian gazetesi, makalenin temelini oluşturan verilerde tutarsızlık olduğunu bildirmişti. Bu ilacın kullanılmasını öneren Fransız Profesör Doktor Didier Raoult ise Lancet'teki çalışmayı "darma dağın" olarak nitelendirerek kabul etmediğini belirtti.

Raoult, "Dört bin hastanın tedavisinde çalıştık, bazı kişiler çıkıp da kalitesini bilmediğimiz 'geniş verileri' alıp tamamıyla çılgınca bir fantezi ile her şeyi birbirine katan bir çalışma yaptı. Verilen dozları bile bilmeden tedavileri karıştıran bir araştırma yüzünden değişeceğimi kimse sanmasın" dedi. Ardından çalışmada yer alan 3 bilim insanının araştırmadan imzasını çekmesi sonucunda, tartışmalı makale geri çekildi. 

Birleşmiş Milletler’e bağlı Dünya Sağlık Örgütü’de (DSÖ), hidroksiklorokin ile ilgili klinik çalışmaların yeniden başladığını duyurdu.

Öte yandan Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’da dün yapmış olduğu açıklamada araştırmanın güvenilir olmadığını söylemişti. Koca, "COVID-19'a karşı kullandığımız sıtma ilacı hakkında Amerika’da yapılan yayın güvenilir değil. Veriler bilim adamlarınca değil, bir şirket tarafından toplanmış. Çalışmayı enfeksiyon uzmanları yapmamış. Yan etki iddiası şaibeli. İlaçtan yarar gördük" dedi.

HANGİ BULGULARA RASTLANDI?

The Lancet'te yayınlanan araştırma kapsamında denek grupları oluşturulmadı ve  Covid-19 tedavisinde antibiyotiksiz klorokin veya hidroksiklorokin verilen hastaların sağlık durumu incelendi. Solunum cihazı desteği almak zorunda kalan ve tedavisinde remdesivir ilacı kullanılan hastalar, araştırma kapsamına dahil edildi. Araştırmaya göre, hidroksiklorokin ya da klorokin kullanan hastaların yüzde 13'ünün hastanede hayatını kaybettiği, bu ilacın kullanılmadığı hastalarda ise ölüm oranın yüzde 9'da kaldığı görüldü.

Klorokin verilen hastaların yüzde 16'sı, hidroksiklorokin verilenlerin ise yüzde 22'si hastanede yaşamını yitirdi. Klorokini antibiyotikle birlikte alanlarda ölüm oranı yüzde 22'ye; hidroksiklorokini antibiyotikle alanlarda ise bu oran yüzde 24'e yükseliyor. Tedavisinde bu ilaçların kullanıldığı hastalarda ritim bozukluğunun diğerlerine kıyasla birkaç kat daha fazla görüldüğü de tespit edildi.

Görüşlerini açıklayan bilim insanlarının büyük bölümü, bunun ampirik bir çalışma olduğunu ve bir kanıya varılması için daha fazla klinik araştırmanın yapılması gerektiğini söylüyor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) eski baş bilim insanı, Georgetown Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Jesse Goodman da araştırmanın sonuçlarının "çok kaygı verici" olduğunu belirtti. Ancak Goodman, bu araştırmanın kontrollü denek gruplarıyla yapılmadığını, ampirik bir çalışma olduğunu belirterek, söz konusu iki ilaç ile bazı sağlık sorunları arasında korelasyon bulunduğunu ortaya koyduğunu, bu durumun her zaman neden-sonuç ilişkisinin varlığına işaret etmeyeceğini vurguladı.