2020'nin ikinci yarısında Türkiye büyüme kaydedecek mi?

Yeni tip koronavirüs küresel ekonomide resesyonu tetiklerken, normalleşme sürecinin ardından ikinci dalga kaygısı piyasalara da yansıdı. Çin'de yeniden vaka tespit edilmesinin ardından ülkelerin ekonomik göstergeleri ve borsalarında önemli dalgalanmalar yaşanırken Borsa İstanbul'da büyüme trendi devam etti. Covid-19 sonrası ekonomi nasıl olacak? Türkiye 2021 ve 2022'de büyüme kaydedecek mi?

Yeni tip koronavirüsün (Covid-19) ilk dalgasının yarattığı baskı ve kriz kısmen geride kalırken, uzmanlar bu süreçte dünyanın ekonomik olarak aldığı hasarı tespit etmeye çalışıyor.

DSÖ, ikinci dalganın birinciden daha sert geleceği uyarısını sık sık yinelerken, dünya genelinde halen uygulanmaya devam edilen tedbirlerin etkili olması ve ikinci dalgayı bertaraf edebilmesi halinde ekonominin baz etkisi ile hızlı bir toparlanma sürecine girmesi de beklentiler arasında.

Fakat en iyi senaryo dahilinde bile global ekonominin yüzde 5 oranında daralacağı vurgusu yapılırken, Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel ekonominin bu yıl yüzde 4,9 küçüleceğini ve toparlanmanın önceki tahminlerden daha kademeli olacağının altını çiziyor.

IMF, Euro bölgesinde yüzde 10,2 oranında bir küçülme, gelişmekte olan ekonomiler için ise yüzde 3’lük küçülme beklediklerini açıklarken, virüsün başlangıç noktası olan Çin’de ise büyüme beklentisini yüzde 9,2’den 8,2’ye çekti.

BBC Türkçe’de yer alan habere göre, IMF’nin dünyanın dev ekonomilerine ilişkin beklentileri şöyle:

- İngiltere: Bu yıl %-10, 2; gelecek yıl %+6,3
- ABD: Bu yıl % -8; gelecek ylı % +4,8
- İtalya ve İspanya: Bu yıl % -12,8 gelecek yıl ; % +6, 3

 - Rusya: Bu yıl % -6,6; gelecek yıl % +4,1
- Çin: Bu yıl % +1; gelecek yıl % +8,2
- Hindistan: Bu yıl % -4.5% ; gelecek yıl % +6
- Brezilya: Bu yıl % -9.1: gelecek yıl % +3.6%

PİYASALARDA POZİTİF ETKİ

Covid-19 önlemlerinin kontrollü olarak gevşetildiği haziran ayının başlarından bu yana küresel piyasalarda pozitif yönde ivme kaydedildi. Belirli ülkelerde vaka sayılarında artış yaşanmasına rağmen beklenilenden iyi gelen makroekonomik veriler ‘iyimselik’in fiyatlanmasında rol oynarken, ABD Merkez Bankası Başkanı (FED) Jerome Powell’in yapacağı açıklamanın da borsalardaki yükseliş eğilimine destek vereceği beklentisi vardı.

Fakat ABD Merkez Bankası (FED) Başkanı Jerome Powell, Covid-19 nedeniyle ekonomide ‘olağanüstü’ bir belirsizlik olduğunun altınız çizerek, belirsizliğin giderilmesinin virüsün kontrol altına alınmasındaki başarıya bağlı olduğunu vurguladı.

FED Başkanı Powell Temsilciler Meclisi'nin Finansal Hizmetler Komitesi'nde yaptığı Koronavirüs Yardım, Destek ve Ekonomik Güvenlik Gözetimi Yasası başlıklı sunumda, "Birçok işletme kapılarını açıyor, işe alımlar ve harcamalar artıyor. İstihdam yükseldi ve tüketici harcamaları mayısta güçlü bir şekilde toparlandı. Önemli bir yeni aşamaya girdik ve beklenenden daha çabuk gerçekleştirdik. Ekonomideki bu toparlanma memnuniyetle karşılanırken, aynı zamanda virüsü kontrol altında tutma ihtiyacı gibi yeni zorluklar sunuyor” dedi ve faiz oranını mevcut seviyede tutma sinyali verdi.

FED Başkanının sunumundan sonra borsalarda bir hareketlenme beklenirken, ekonomik göstergelerin Türkiye’ye yansıması nasıl olacak?

OECD ülkeleri arasında Covid-19 sürecinde büyüme kaydeden iki ülke olan Türkiye’de, ikinci dalganın gelmesi halinde yüzde 4,6 daralma öngörülüyor. Fitch Ratings tarafından güncellenen "Koronavirüs bozulmaları hafifliyor" başlıklı Küresel Ekonomik Görünüm Raporu’nda Türkiye’ye ilişkin büyüme tahminleri aşağı yönlü yenilendi.

Fakat 2020 yılında yaşanacak küçülmenin 2021 yılında da büyüme ile geleceği tahminler arasında yer alırken uzmanlar durumu nasıl değerlendiriyor?

V, W, L, U! COVİD-19 SONRASI TOPARLANMA NASIL OLACAK?

2018 ve 2019 krizlerinin ardından 2020’ye yüzde 5 resmi büyüme hedefi ile giren Türkiye’de Covid-19’un etkisi hemen her sektörde kendini hissettirmeye devam ediyor.

Ekonomik göstergelerde, “V”; hızla toparlanmayı gösterirken, “W”; tekrar küçülmenin ortaya çıkmasını, “L”; toparlanma süresinin belirsizliğini ve “U”; bir süre durgunluğu ifade ediyor.

Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi’nin (BETAM) 20 Haziran’da yayınladığı rapora göre ekonomistler 2020 Türkiye ekonomisinde yıllık bazda 7,5 küçülme öngörüyor.

Sözcü’den Emre Deveci’nin haberine göre, BETAM Direktörü Prof. Dr. Seyfettin Gürsel mevcut şartlarda V tipi büyümenin mümkün olmayacağını belirtirken, Özyeğin Üniversitesi öğretim üyesi Gizem Öztok Altınsaç, salgın öncesi seviyeye 2021 sonunda dönülebileceğine işaret ediyor.

Uluslararası finans uzmanı ve ekonomist Dr. Murat Kubilay, gerçek toparlanma için bir yıl gerektiğinin altını çizerken, pandemi sürecinin Türkiye’yi “dış ticaret”, “iç ticaretin tüketici tepkisiyle durması” ve “yatırımcı tepkisi” noktalarında etkilediğine vurgu yaparak, bu noktalardaki iyileşmenin ekonomideki toparlanma sürecine etki edeceğini ifade ediyor.

Türkiye’deki kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin toparlanma sürecinde olumsuz etkisi olacağının vurgulanırken, ülke ekonomisinin 2020 yılında daralmasına karşın, 2021 ve 2022’de büyüme kaydedeceği öngörüler arasında yer almaya devam ediyor.