Çin, teknoloji alanında küresel lider olmak istiyor

Çinli arama motoru ve yapay zekâ firması Baidu, ChatGPT'ye eş değer dil modeli Ernie Bot'u bugün halkın kullanımına açtı. Ernie Bot'un kullanıma açılmasının ardından şirketin hisse değerleri artış gösterdi. Dört Çinli teknoloji firmasının Çin hükûmetinin desteğiyle yapay zekâ sohbet robotlarını halka açmasının nedeni; ABD ile rekabet ortamında bu tür ürünlerin kullanımını genişletmek istemesi ve Pekin'in 2030 yılına kadar küresel bir lider olmayı hedeflemesi.

Çinli arama motoru ve yapay zekâ firması Baidu, ChatGPT'ye eş değer dil modeli Ernie Bot'u bugün tamamen halka açtı ve duyurunun ardından şirketin hisse senedi fiyatı yüzde 3'ün üzerinde yükseliş gösterdi.

Pekin, 2030 yılına kadar küresel bir lider olmayı hedefliyor. Çin, yapay zekâyı ABD'ye rakip olacak kilit bir endüstri olarak görüyor.

Çinli teknoloji firmaları da ABD firması OpenAI'nin popüler uygulaması ChatGPT'yi piyasaya sürmesinden sonra algoritmaların, teknolojinin yeni içerik üretmesine ve yaratmasına izin verdiği üretici yapay zekâ modellerini açıklamak için yarışa girdi.

Yapay zekâ firması Baidu, Ernie Bot'un bir uygulama veya resmî bir web sitesi aracılığıyla tamamen halka açık olacağını belirtti.

Avrupa gibi Çin’de son aylarda jeneratif yapay zekâ endüstrisini düzenlemek için çaba gösterdi.

Pekin, 15 Ağustos'ta şirketlerin ürünlerini halka açmadan önce bir güvenlik incelemesi yapmalarını ve onay almalarını gerektiren yapay zekâ yönetmeliği yayımlamıştı. ABD'de bu konu ile ilgili yürürlükte olan bir düzenleme bulunmadığı belirlendi.

Öte yandan Çin'deki diğer iki yapay zekâ şirketi; Baichuan ve Zhipu AI da yapay zekâ dil modellerini piyasaya sürdü.

Dört Çinli teknoloji firmasının, Çin hükûmetinin desteğiyle yapay zekâ sohbet robotlarını halka açmasının nedeni ABD ile rekabet ortamında bu tür ürünlerin kullanımını genişletmek istemesi.

Baidu tarafından yapılan açıklamada; ChatGPT benzeri sohbet robotu Ernie Bot'un artık tamamen halka açık olduğu belirtildi.

Bir SenseTime sözcüsü, Reuters'e e-posta yoluyla sohbet robotu SenseChat'in de artık "tüm kullanıcılara hizmet vermeye tamamen hazır" olduğunu bildirdi.

Baidu ve SenseTime hisseleri, Hong Kong ticaretinin erken saatlerinde artışa geçti ve yüzde 0,4 daha düşük işlem gören daha geniş bir piyasada sırasıyla yüzde 3,1 ve yüzde 2,7 oranında değer kazandı.

Çin, firmaların yapay zekâ ürünlerini kitlesel pazara sunmadan önce güvenlik değerlendirmeleri sunmasını ve izin almasını şart koşuyor.

Teknoloji; giderek Amerika Birleşik Devletleri ile rekabet konusu hâline geldiğinden yetkililer, son zamanlarda yapay zekâ geliştiren şirketleri oldukça destekliyor.

Çin medyası, TikTok’un sahibi ByteDance ve Tencent Holdings’de aralarında bulunduğu toplam 11 firmanın hükûmetten onay aldığını duyurdu.

Alibaba’nın ise onay alıp almadığı henüz belli değil. Alibaba Cloud sözcüsü; Reuters’e, şirketin yapay zekâ modeli "Tongyi Qianwen" için başvuruları tamamladığını ve modelin resmî lansmanını beklediğini açıkladı.

Morningstar'dan bir analist olan Kai Wang, "Onaylananların, ürünlerine rakiplerinden daha hızlı ince ayar yapabilmeleri için erken hareket etme avantajına sahip olduklarını düşünüyorum” açıklamasında bulundu.

Microsoft tarafından desteklenen ChatGPT'nin üreticisi OpenAl, 12 ay içerisinde 1 milyar dolardan fazla gelir elde edeceği düşünülüyor.

Blue Lotus Capital Advisors analistlerinden Shawn Yang; hükûmetin yapay zekâ ürünlerine yeşil ışık yakmasının, sektörde konsolidasyona yol açabileceğini belirtti.

Shawn Yang, açıklamasında, “Birçok kişi büyük dil modeli işine yöneliyordu; ancak sektör yakında konsolidasyona girebilir. Yalnızca veri ve teknoloji kapasitesine sahip olanlar ilerleyebilir” ifadelerini kullandı.

ABD VE ÇİN, TEKNOLOJİDE YARIŞIYOR

ABD'nin en büyük avantajı, dünyanın en gözde girişim merkezi olan Silikon Vadisi.

Silikon Vadisi; Google, Apple ve Intel gibi teknoloji devlerinin merkezi.

Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Yapay Zekâ Araştırma Merkezi'nden Pascale Fung, istisnai araştırma kültürünün ülkedeki yenilikçilerin işini kolaylaştırdığını belirtiyor.

Pascale Fung, araştırmacıların sıklıkla akıllarında belirli bir ürün olmadan bir teknolojiyi geliştirmeye yıllar harcadığına dikkat çekiyor.

Örneğin; OpenAI, ChatGPT'nin ortaya çıkmasını sağlayan "Transformer" makina öğrenme modeli üzerinde çalışırken, yıllarca kâr amacı gütmeyen bir şirket olarak varlığını sürdürmeye devam etti.

Fung, "Bu ortam çoğu Çin şirketinde hiç olmadı. Popüler olduğunu gördükten sonra derin öğrenme modelleri ve büyük dil modelleri üzerinde çalışmaya başladılar. Bu Çin yapay zekâ modelleri için büyük bir zorluk" ifadelerini kullandı.

Microsoft Yönetim Kurulu Başkanı Satya Nadella da "Yapay zekâ, günümüzün ön dönüştürücü teknolojisine ve sorunlarının pek çoğuna yardımcı olma potansiyeline sahip" açıklamasında bulundu.

ÇİN’İN ABD’YE KARŞI AVANTAJI

Çin, ABD’ye karşı daha büyük bir tüketici tabanından yararlanıyor. Çin, 1,4 milyarlık nüfusuyla dünyanın en kalabalık ikinci ülkesi.

Race Capital adlı yatırım şirketinden Edith Yeung, Çin'in aynı zamanda büyüyen bir internet sektörü olduğunu belirtti.

Örneğin; ülkede neredeyse herkes WeChat uygulamasını kullanıyor. Uygulama, mesajlaşmadan, doktor randevusu almaya ve vergi bildiriminde bulunmaya dek birçok alanda kullanılıyor.

Sonuç olarak ürünleri geliştirmek için büyük bir veri birikimi var. Yeung "Yapay zekâ modeli, öğrenebileceği veriler kadar iyi olabilir" diyor.

Edith Yeung, "İyi ya da kötü olabilir ama Çin'in mahremiyet konusunda çok daha az kuralı ve çok daha fazla verisi var. Örneğin her yerde yüz tanıyan güvenlik kameraları bulunuyor. Bunun yapay zekâ yapımı fotoğraflarda ne kadar faydalı olacağını bir düşünün” ifadelerini kullandı.

Pekin'deki internet sektörünün önemli bir ismi ve Google Çin'in eski başkanı olan Lee, "Hızın çok önemli, kopyalamanın kabul edilen bir uygulama olduğu bir dünyada yaşıyorlar ve yeni bir pazar kazanmak için yapmayacakları bir şey yok" diyor.

ABD, YATIRIM KISITLAMALARIYLA ÇİN’E KARŞI TEKNOLOJİ SAVAŞINDA

ABD Başkanı Joe Biden'ın Başkanlık Kararnamesi ile duyurduğu plana göre; Washington, aralarında yarı iletkenler ve mikro-elektronik, kuantum bilgi teknolojileri ve belirli yapay zekâ sistemlerinin olduğu üç kritik teknoloji alanında Amerikan şirketlerinin girişim sermayesi ve hisse ortaklığı yatırımlarına kısıtlama getirecek.

Biden, planı "ulusal acil durum" olarak nitelerken kısıtlamaların "endişe kaynağı ülkelerin askeri, istihbarat, gözetleme ve siber kapasiteler sağlayan hassas teknoloji ve ürünleri geliştirmesinin yol açacağı tehditle başa çıkmayı amaçladığını" belirtti.

Yeni kısıtlamalar; Amerikan şirketlerinin söz konusu üç teknoloji alanında birleşme, satın alma, hisse ortaklığı, girişim sermayesi ve diğer yöntemlerle Çinli şirketlere yatırım yapmasını engelleyecek.

Şirketler, ayrıca sıfırdan veya ortak girişimle bu sektörlere doğrudan yatırım yapamayacak; ortaklığa dönüşebilecek borç-finansmanı araçları sağlayamayacak.

Yapay zekâ alanında, "büyük model" adı verilen ChatGPT benzeri üretken yapay zekâ modellerinin hedef alınması muhtemel.

Washington yönetimi, daha önce ABD'li mikroçip üreticisi Nvidia'nın bu tür modellere işlemci ve veri depolama kapasitesi sağlayan ileri teknoloji A100 ve H100 çiplerinin Çin'e ihracatını yasaklamıştı.

Çinli yetkililer ise ABD'nin bu adımını "ekonomik bağları koparmaya" yönelik bir adım olarak değerlendirdi.

Çin'in Washington Büyükelçiliği Sözcüsü Liu Pingyu, yaptığı açıklamada; yatırım kısıtlamalarının, Çinli şirketlerin ve Çin'de iş yapan ABD'li şirketlerin ve yatırımcıların çıkarlarına ciddi zarar vereceğini, iki ülke arasında normal ekonomik ilişkileri olumsuz etkileyeceğini savundu.

Sözcü Liu, "ABD tarafına sözünde durması, Başkan Biden'ın Çin ile ekonomik bağları koparmamaya yönelik taahhüdüne uyması, Çin'in ekonomik kalkınmasını durdurmaya ve bastırmaya son vermesi çağrısı yapıyoruz" dedi.

Analistler, bu konu ile ilgili; Joe Biden'ın kararnamesinin henüz başlangıç olduğunu, sermaye kontrollerinin ABD ile Çin arasındaki ekonomik ve teknolojik rekabetin yeni cephesi hâline geleceğini öngörüyor.

Yapay zekâ, Çin’in öncelik verdiği alanlardan biri. 2017’de bakanlar kurulu işlevi gören devlet konseyi tarafından yayınlanan Yeni Nesil Yapay Zekâ Geliştirme Planı’nda; “2030 yılına kadar yapay zekâ teorisi, teknolojisi ve uygulamasında dünya lideri seviyesine ulaşmak, dünyanın en büyük yapay zekâ inovasyon merkezi hâline gelmek, akıllı ekonomi ve akıllı toplumda bariz sonuçlar elde etmek ve yenilikçi ülkelerin ve ekonomik güçlerin ön sıralarında yer almak için gerekli temeli oluşturmak” açıklaması yapıldı.

Bugün Çin'de sohbet robotları (Chatbot), yeni teknolojilerin bir sonraki aşaması olarak değerlendiriliyor ve özellikle büyük teknoloji şirketleri bu alanda ilerlemek için çaba sarfediyor.