Orban hükümetinin Çin destekli projeleri ülkedeki muhalefeti birleştirdi

Macaristan’da otoriter politikaları nedeniyle eleştirilen Başbakan Orban, Pekin hükümeti ile yaptığı anlaşmalarla bir kez daha tepki topladı. Hükümetin üniversite ve demiryolu gibi projelerle Çin ile ortaklık yapması, ülkedeki muhalefetin iktidara karşı birleşmesinde itici güç oldu.

Macaristan Başbakanı Victor Orban, 11 yıl önce iktidara gelmesinden bu yana Avrupa’da Hıristiyan değerlerin savunucusu olduğunu ileri sürerek birçok tepki çeken düzenleme yaptı. Demokratik özgürlüklere karşı olduğu belirtilen bu düzenlemeler, ülkedeki muhalefetin Orban’a karşı birleşmesine neden oldu. 

Budapeşte’de Tuna Nehri’nin kıyısındaki metruk bir arsada yapılması planlanan Fudan Üniversitesi de ülkedeki muhaliflerin Orban’a karşı çıktığı konuların başında geliyor. Orban, 2024 yılında açılması planlanan Çin merkezli üniversitenin maliyetinin Macaristan vatandaşlarının cebinden çıkması konusunda muhalefet tarafından sıkıştırılıyor.

İKTİDAR KENDİ SİLAHIYLA VURULUYOR

Sağ görüşlü Fidesz partsini ve Orban’ı eleştirenler, söz konusu üniversitenin Macaristan'a maliyetinin ağır olacağını ve vatandaşın parasının Çin Komünist Partisi'nin çıkarlarına hizmet etmek için kullanılacağı konusunda uyarıyorlar. Öte yandan, kampüsün yaklaşık 10 bin Macar öğrenci için uygun fiyatlı konutlar oluşturulması planlanmış arazi üzerine inşa edileceği söyleniyor.

Binlerce protestocu, üniversite planına karşı çıkmak için geçen ay Budapeşte'de sokaklara dökülerek "vatana ihanet" ve "Macar üniversiteleri için Macar parası" yazılı pankartlarla tepkilerini gösterdi.

Geleneksel söylemlerle ve egemenliği vurgulayarak politikasını şekillendiren Orban, Çinli üniversite kararıyla kendi silahıyla vuruluyor. Analistler de muhalefetin Orban’ın söylemlerini kendisine karşı çevirdiğini belirtiyor.

Yerel basında çıkan haberlere göre, muhalefet lideri ve Budapeşte Belediye Başkanı Gergely Karacsony, başkentteki göstericilere hitaben yaptığı konuşmada, Fudan Üniversitesi'ndeki tartışmaların "10 milyonluk bu küçük ülkenin nihayet kendi kaderini belirleyip belirleyemeyeceği, gerçekten özgür bir ulus olup olmayacağımız konusunda" olduğunu söyledi.

Çin’in Orta Doğu Avrupa’daki imajının pek de iyi olmaması, Çin çıkarlarının önünü açan Orban için tehlikeli bir hamle olarak değerlendiriliyor.

ORBAN’IN DOĞU AÇILIMI MUHALEFETİ BİRLEŞTİRDİ

Macaristan'ın muhalefet partilerinden altısı radikal bir hareketle 2022 parlamento seçimlerinde Fidesz'e karşı birlikte seçime girmek için siyasi farklılıklarını bir kenara bıraktı. Bunlar arasında Karacsony'nin yeşil partisi, Macaristan için Diyalog, eski aşırı sağ parti Jobbik ve genç merkez parti Momentum yer alıyor.

Muhalefet liderleri, 22 Haziran'da Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'e gönderdiği ortak mektupta, gelecek yıl seçilmeleri halinde üniversite projesini ve Budapeşte ile Belgrad arasında planlanan Pekin destekli demiryolu bağlantısını "derhal durduracaklarını" söyledi.

Macaristan'daki muhalefet partilerinin güçlerini ilk kez birleştirmesi, 2019'daki belediye seçimlerinde Fidesz destekli Budapeşte Belediye Başkanı’na karşı galibiyet almasıyla sonuçlanmıştı. Ancak muhalefetin bu başarıyı ulusal düzeye taşıyıp taşıyamayacağını ilerleyen günler gösterecek.

Macaristan ve Çin, söz konusu demiryolu bağlantısı için Macar ve Çinli firmalardan oluşan bir konsorsiyum tarafından inşa edilecek 1,9 milyar dolarlık bir kredi anlaşması üzerinde anlaştı. Ancak üniversite gibi demiryolu projesi de Orban hükümetinin Çin ile ilişkilerinde şeffaf olmaması nedeniyle eleştirildi.

Tartışmalı projelerin tamamı, Orban'ın "Doğu Açılımı" politikasının bir parçası. Küresel mali kriz ve AB ile artan gerginliklerin ardından hükümet giderek Çin yatırımını çekmeye çalıştı.

Orban’ın bu politikası, Macaristan'a sınırlı ekonomik sonuçlar getirse de iki ülke arasında daha yakın ilişkiler kurulmasını sağladı. Macaristan, Çin aşılarını onaylayan ve Hong Kong’daki yeni güvenlik yasasını kınayan AB açıklamasına karşı çıkan ilk AB üyesi ülke oldu.

MACARLARIN YARISINDAN FAZLASI KARŞI

Üniversite planını eleştirenler için en önemli nokta, Macaristan'ın tüm eğitim sisteminin bütçesinden daha fazla olduğu bildirilen maliyet. Sızdırılan belgelere göre, bir Çin devlet bankasından alınacak krediyle finanse edilen üniversitesinin tahmini 1,5 milyar Euro’ya mal olacağı bildirildi.

Hükümet yetkililerinin açıklamalarına göre üniversitede, "Macaristan, Çin ve diğer ülkelerden" 6 bin ila 8 bin öğrencinin ekonomi, beşeri bilimler, mühendislik ve tıp bilimi bölümlerinde, 500 öğretim görevlisinden ders alacağı belirtildi.

Macar hükümeti, Fudan Üniversitesi'nin halihazırda beş Alman üniversitesi, 24 İskandinav üniversitesiyle iş birliği yaptığını ve ABD'deki Yale Üniversitesi ile akademik ortaklığı olduğunu da sözlerine ekledi.

Direkt36'da yer alan habere göre, Fudan Macaristan Üniversitesi adı verilen üniversite, projeden ortak gelir elde edilmesine işaret eden bir Çin-Macaristan varlık yönetim vakfı tarafından kurulacak ve sürdürülecek.

Liberal düşünce kuruluşu Republikon Institute tarafından yürütülen bir anket, projeyi duyan Macarların üçte ikisinin Fudan Üniversitesi planına karşı çıktığını ortaya koydu. Eleştirenlerin bir kısmı, üniversitenin Çin Komünist Partisi'ne olan bağlılığı nedeniyle akademik özgürlüğün zedelenmesinden de korktuğunu dile getirdi.