Çin ekonomisi hedeflerini tutturamadı

Kovid-19 salgını başladığı günden bu yana küresel tedarik zincirlerinde birtakım aksamalara neden oldu. Dünya ticaretinin kalbi Çin’de üretimin durması, Çin’in “dünyanın fabrikası” pozisyonunun sorgulanmasına neden oldu.

Açıklanan ikinci çeyrek verilerine göre Çin ekonomisi bir önceki yıla göre yüzde 3,2 büyüdü. Çin ekonomisi yeni tip koronavirüs (Kovid-19) kaynaklı krizden dolayı birinci çeyrekte yüzde 6,8 küçülmüştü. 1992 yılından beri ekonomik büyüme için hedef belirleyen Çin, 2020 yılı için Kovid-19 pandemisi kaynaklı belirsizlikler nedeniyle bir hedef belirlemeyeceğini açıkladı.

Ekonomistler salgın sonrası tahminler için Çin'deki gelişmeleri izliyor. Dünyanın en büyük ikinci ekonomisinde salgın sonrası ihracat ve yatırımlar artarken, tüketim hala istenen düzeyde değil.Bu nedenle ülkede tüketici kuponu dağıtımı birkaç ay daha devam edecek.

Çin’in 2003 SARS salgını sonrası gösterdiği performans ile 2020 yılındaki durumu karşılaştırıldığında, 2020 yılında daha şanssız olduğu söylenebilir. SARS vakaları görüldüğünde küresel ekonomide risk ve belirsizlikler bugünkü kadar yüksek değildi. Ayrıca küresel yatırım iştahı yüksek ve ticaret hacmi artma eğilimindeydi. Son yıllarda ABD ile Çin arasında yaşanan ticaret savaşlarının da etkisiyle küresel ticaret hacminde bir azalma söz konusu ve Çin bu savaştan doğrudan etkilenen ülke konumunda. Ayrıca sadece Çin’de değil dünyadaki tüm ülkelerde düşen tüketici talebi ve azalan dış ticaret kaynaklı sorunlar var. 2019 yılında Çin’in küresel ekonomiden aldığı payın 2003 yılına kıyasla dört kat arttığını da göz önüne alırsak, Çin’deki olumsuz gelişmelerin tüm dünya ülkelerine -az veya çok- bir etki yapacağını öngörmek hiç zor değil.

Gazetelere göre, küçük işletmeler kapanır ya da daha az kişi çalıştırarak küçülmeye giderken, Çin'de özel sektörde çalışan işçilerin bu yıl 2019 yılındaki kazançlarına ulaşmasının hemen hemen imkansız olduğu" kaydediliyor. Fakat işsizlik sorununun, düzelmeden önce daha kötüleşeceği anlaşılıyor.

ÇİN RÜYASI NEDİR?

Son 40 yıldır Çin Komünist Partisi, vatandaşlarına "Biz hayat standartlarınızı yükseltmeye devam edeceğiz, siz de hizadan çıkmayacaksınız" diye özetlenebilecek basit bir toplumsal sözleşme sunuyordu. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping bu sözleşmeyi 2012'de "Çin rüyası" diye adlandırdı.

2020 bu rüyanın, bu büyük planın önemli bir dönüm noktası olacak, Çin yoksulluğu tamamen ortadan kaldıracak ve milyonlarca insanın yaşam standartlarını geliştirecekti. Fakat koronavirüsün etkileri, bu toplumsal sözleşmeyi tehdit edebilir.

Milyonlarca genç Çinli, anne babalarının kuşağından daha iyi yaşam koşullarına kavuşamayabilir. Oysa ekonomik gelişme ve yaşam düzeyinin iyileştirilmesi Çin Komünist Partisi yönetiminin meşruiyetinin temel taşını oluşturuyor.

Bu bakımdan Çin'in ekonomisini ayağa kaldırması siyaseten de hayati önem taşıyor ve hükümet büyüme hedefi belirlemeyeceğini açıklayarak, kendisine iyileşme planı süresince bir esneklik sağlamış oluyor.

ÇİN RÜYASI NE KADAR SÜRECEK?

Çin’de yapılan ve 3 bin 300 ticari işletmenin katıldığı bir anketin sonuçlarına göre, Çin’de Kovid-19 sonrası toparlanmanın yavaş seyrediyor olması 2020 yılı için Çin ekonomisinde daralma beklentisi oluşturuyor.

Uluslararası Para Fonu (IMF) tahminlerine göre küresel ekonomi 2020 yılında yüzde 3 oranında daralacak. IMF, 2020 yılında sadece Çin’in yüzde 1,2 ve Hindistan’ın yüzde 1,9 büyüyeceğini öngörüyor. Küresel ekonomideki daralma ihracata dayalı olarak büyüyen Çin için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Bilindiği gibi Çin’de başlayarak dünyaya yayılan Kovid-19 salgını Çin ekonomisini Mart ayına kadar büyük ölçüde durdurmuş, daha sonra Çin’de vaka sayıları azalmaya başlamıştı. Çin Mart ayında üretime başlasa da pandeminin diğer ülkelere sıçraması nedeniyle azalan küresel talepten olumsuz etkilenmişti. Çin hükümeti azalan dış talebe karşı iç tüketime ağırlık vererek ekonomiyi canlandırmaya çalıştı. Ancak Çin gibi ihracat odaklı büyüyen bir ülkeye iç talep bir ilaç olamadı. Çin’in Nisan ayında ihracatı arttı ancak Mayıs ayında tekrar bir düşüş yaşandı. Medikal malzeme ihracatında görülen artış ise hacimden ziyade fiyat artışı kaynaklı oldu. Çinli ekonomistler Çin’de toparlanmanın inişli-çıkışlı olacağını, hem iç hem de dış faktörlerden etkilenerek belirsiz bir şekilde devam edeceğini öngörüyorlar.

28 YIL SONRA EKONOMİSİ KÜÇÜLDÜ

Koronavirüs salgını nedeniyle Çin ekonomisi 1992'den bu yana ilk kez daraldı. Gayrisafi yurt içi hasıla yıllık bazda yüzde 6.8 geriledi. Uzmanlar Çin'in 1970'lerden bu yana en büyük daralmayı yaşadığını söylüyor.

Ülke ekonomisi geçen yılın son çeyreğinde yıllık bazda yüzde 6, çeyreklik bazda yüzde 1,5 büyüme kaydetmişti.