Çatışma bölgelerinde küresel çapta gerilimler artacak

2020 yılında çeşitli düzeylerde 30 kadar çatışmanın ortaya çıkması veya mevcut çatışmalarda gerginliğin tırmanması olasılığı bulunuyor. Bunların arasında İran ve ABD arasında askeri bir çatışmanın patlak vermesi, ABD topraklarında büyük bir saldırı düzenlenmesi, Irak'ta siyasi istikrarsızlığın artması ve Türkiye ile YPG arasında çatışmalar yaşanması yer alıyor.

ABD’nin önde gelen düşünce kuruluşlarından olan Washington merkezli Dış İlişkiler Konseyi (CFR) Eylemleri Önleyici Eylemler Merkezi tarafından yürütülen bir çalışmada ABD’li 500 yetkili, politika uzmanı ve akademisyen tarafından vurgulandı.

2008 yılından bu yana her yılın sonunda periyodik olarak yürütülen çalışmada dış politika uzmanları, gelecek yıl patlak verebilecek veya tırmanabilecek çatışmaların olasılıklarına göre potansiyel 30 çatışmayı tespit ediyorlar. Bununla birlikte çalışmada söz konusu olası çatışmaların ABD çıkarları üzerindeki etkileri araştırılıyor. Ancak bu yıl, küresel gerilimlerin geleceği konusundaki endişeler artarken, çalışmaya katılan araştırmacılar 2020'de ABD'nin askeri müdahalesini gerektirebilecek 30'dan fazla çatışmayı kategorilere ayırdı. Eylemleri Önleyici Eylemler Merkezi Direktörü Paul B. Stares ve çatışmaları önleme uzmanı General John Vissey’e göre çalışmanın sonuçları, ‘çatışmaların ortaya çıkma derecesi, bu çatışmalardan kaynaklanan risklere ilişkin değerlendirmeler ve ABD’nin çıkarlarına ne gibi etkileri olabileceği’ şeklinde üç kategoride aktarıldı.

İRAN İLE ÇATIŞMA, TÜRKİYE VE SURİYE DE ÇEMBERDE

Dış politika uzmanları tıpkı geçtiğimiz yıl olduğu gibi Ortadoğu ve Afrika'yı dünyanın krize en fazla eğilimli bölgesi olarak gördü. ABD’nin en fazla etkilenebileceği çatışmaların başında ise İran'ın bölgesel çatışmalara katılımı ve vekil gruplara verdiği destek nedeniyle Tahran ile Washington ya da ABD’nin müttefiklerinden biri arasında patlak verebilecek askeri çatışma olasılığı vardı. Ancak çalışmada olası ABD-İran çatışmasına yüksek değil, orta derecede ihtimal verildi.

Ancak en olası olmasına rağmen orta dereceli olarak sınıflandırılan çatışmaların ikinci sırasında, Irak'ta mezhepçi gerilimler ve kötü ekonomik koşulların neden olabileceği siyasi istikrarsızlık ihtimali yer aldı.

Aynı kategorinin üçüncü sırasında ise Türkiye ile YPG arasında Türkiye sınırları içinde veya Suriye topraklarında şiddetin artması ihtimali geldi. Bununla birlikte Esed rejiminin daha fazla alanı kontrol etme arzusunun daha fazla sivilin ölümüne neden olabilecek çatışmaları da beraberinde getirmesi ihtimali ise en olası çatışmalar listesinin dördüncü sırasında yer aldı. Ayrıca bu durumun Suriye’deki çatışmalara dahil olan yabancı taraflar arasındaki gerilimi artırması bekleniyor.

LİBYA VE SOMALİ

Çalışmaya katılan uzmanlara göre orta olasılıklı çatışmalar arasında, Libya'daki rakip güçler arasında yaşanan şiddetli çatışmalar yer alırken, bu gerilimlerin neden olduğu istikrarsızlığın bölge üzerindeki etkisinin genişlemesi ve yayılması da bekleniyor.

Uzmanlar ayrıca Somali’deki Eş Şebab Hareketi’nin saldırılarının artabileceğini ve ülkede daha fazla bölgeyi kontrol altına alabileceğini düşünüyor.

AFGANİSTAN

ABD’li uzmanlar ve yetkililer, çatışmaların tırmanma ihtimali en yüksek olan yerler arasında beşinci sırada yer alan Afganistan’da Taliban'ın askeri ilerleyişinin etkisiyle Kabil hükümetinin düşebileceğini tahmin ediyor.

AVRUPA

Avrupa Birliği'nde (AB) bir takım faktörler nedeniyle siyasi istikrarsızlığın artma olasılığına işaret edilen çalışmada, bu faktörlerin başlarında bazı AB ülkelerindeki popülist eğilim nedeniyle göçmenlere yönelik olumsuz tutumların yaygınlaşması ve İngiltere'nin AB’den çıkışının (Brexit) yıkıcı etkisinin geldiğine dikkat çekildi.

ABD, ÇİN VE RUSYA

Çalışmada ABD için orta vadeli ancak en etkili olabilecek olasılıklar arasında ABD ve Çin arasındaki askeri çatışma geliyor. Uzmanlar, Pekin’in Güney Çin Denizi'ne kıyısı olan Vietnam, Brunei, Endonezya, Malezya, Filipinler veya Tayvan gibi güneydoğu komşularıyla arasındaki anlaşmazlık nedeniyle ABD ile Çin arasında askeri bir çatışma yaşanabileceğini öngördü.

ABD için diğer potansiyel risklere de dikkati çeken çalışma, bunların arasında, Doğu Ukrayna'da çatışmaların artması veya Rusya ve Ukrayna arasındaki tartışmalı alanlarda büyük bir askeri çatışma çıkmasının ardından ciddi bir krizin patlak vermesi olasılığına değindi.

HİNDİSTAN VE PAKİSTAN: KEŞMİR

Siyaset uzmanlarının çalışmada yaptıkları değerlendirmelere göre Hindistan ve Pakistan arasındaki çatışma hala orta derecede kalmaya devam ederken ABD üzerinde orta ölçekli bir etkiye sahip. Bununla birlikte çalışmaya göre Keşmir bölgesinde bir saldırı gerçekleşmesi veya şiddetin artması, iki ülke arasında bir çatışmanın patlak vermesine neden olabilir.

Tüm bu küresel çatışmalar arasında en düşük ihtimal Kuzey Kutbu ile ilgili bir çatışma olasılığına verildi. Dış politika uzmanları, ABD ve Rusya gibi bazı büyük güçler arasında bu bölgeyle ilgili çatışma riski olduğunu düşünüyorlar. Uzmanlara göre olası çatışmanın nedeni ise bölgedeki arazilerin ve doğal kaynakların yanı sıra nakliye hatlarının kontrolüne dayanıyor.