Bosna-Hersek’in deniz bağlantısı kesiliyor

Dünyanın en kısa kıyı şeridine sahip olan Bosna-Hersek’in açık denizlere erişimi Hırvatistan tarafından engelleniyor. Bosna toprağı olan Neum koridorunun ikiye böldüğü Hırvat topraklarının birleştirilmesi için AB fonu ile köprü inşa edilecek. Fakat köprü Bosna’nın açık denizlere olan erişimini engelliyecek ve savunmasız bırakacak.

Dünyanın en ilginç sınırlarından birine sahip olan Bosna-Hersek ve Hırvatistan arasında son dönemde çarpıcı gelişmeler yaşanıyor. Hırvatistan'ın Adriyatik denizinden ayrılmasına neden olan Bosna'ya bağlı Neum kasabası topraklarını bypass etmek için çalışmalar başlatıldı. 2 Haziran 2017'de Avrupa Birliği, Bosna-Hersek’i saf dışı bırakmak üzere Hırvatistan topraklarının iki yakasını birbirine bağlayacak köprünün inşası için 357 milyon avroluk fon sağlamayı kabul etti.

Avrupa Birliği’nin fon sağlamayı kabul etmesinin ardından ihaleye çıkan köprü projesinin yapım işini Çinli şirket kazandı. Ocak 2018’de ihaleye çıkan projeyi, KDV’siz 340 milyon dolar teklifi kabul edilen Çin devletine ait China Road and Bridge Corporation (CRBC) yapacak. Rakiplerine göre projeyi hem daha hızlı hem de daha ucuza yapmayı taahhüt eden şirket, inşaatın 2022 yılında bitmesini öngörüyor. Ayrıca AB içerisinde proje Çinliler tarafından üstlenilen ilk büyük finansmanlı proje olma özelliğini taşıyor.

BOSNA-HERSEK’İN AÇIK DENİZLERE ERİŞİMİ KESİLİYOR

Avrupa Komisyonu, 2017 yılında duyurulan Peljeşac Köprüsü için fon ayrıldığını ve projeye başlanılacağı açıkladı. Fakat komisyon tarafından yapılan açıklamada Bosna-Hersek’in açık denizlere olan erişimini engelleyeceğine dair herhangi bir detaya yer verilmedi. Köprü inşasındaki temel amaç Hırvatistan’ı ikiye bölen Bosna-Hersek’in Neum kasabasını bypass etmek. Hırvatistan’ın iki yakasını ulusal çıkarlar doğrultusunda birbirine bağlamayı öngören proje, Bosna’nın açık denizlere erişimin engellenmesi pahasına gerçekleştirecek. Zira projenin gerçekleşmesi halinde, 55 metreden yüksek olan gemiler Bosna’ya ulaşması engellenmiş olacak.

Bosna’nın 19 kilometrelik kıyı şeridi göz önüne alındığında, Peljeşac Köprüsü’nün taşıdığı stratejik önemi de ortaya çıkıyor. Zira, birçok defa çevre ülkeler tarafından işgal edilmek istenen Bosna’nın Adriyatik denizine kesintisiz ve sürekli erişimi hayati öneme sahip. Dolayısıyla köprü inşası Boşnaklar arasında endişelere yol açtı.

Olası bir savaş anında Bosna’nın Adriyatik'ten gelecek tüm yardımlara da kapatılması söz konusu. AB üyeliğini kullanarak Neum’u bypass eden Hırvatistan, bir yandan da Bosna’yı karaya hapsediyor. Bu noktada Bosna’nın iç barışı ve dış sınırlarını korumak amacıyla atabileceği en önemli adım, NATO üyeliği olacak. Bosna’nın NATO üyeliği elde etmesi, bölgede dengeleri değiştirecek yegâne adım.

BOSNALI SİYASİLERİN KİŞİSEL ÇIKARLARI

Ülkede yaşayan Bosnalı Hırvat yetkililer, Hırvatistan'ın ulusal çıkarlarına destek veriyor. Köprünün yapımına karşıt olan yalnızca Bosnalı siyasiler oldu. Fakat yetkililerin Hırvatistan’daki şahsi mülkleri ve yatırımları doğrultusunda hakeret etmeleri, Hırvatistan'ın elini güçlendiren bir diğer neden. Çifte vatandaşlığı bulunan siyasilerin Hırvatistan’da menkul kıymetleri bulunması, köprüye karşı sessiz kalınmasına neden oluyor.

NEUM’UN TARİHİ

1699 yılında Dubrovnik Cumhuriyeti’nden Osmanlı Devleti’nin yönetimine geçen Neum kasabası, tarihsel açıdan bir talihsiz bölgelerden biri. 1699 yılında kasabayı Osmanlı Devleti’nin yönetimine veren Dubrovnik Cumhuriyeti, bunu yaparken Venedik tehdidini göz önüne aldı. Dubrovnik Cumhuriyeti bölgenin kontrolünü Osmanlı’ya devrederek Venedikliler ile arasında bir tampon bölge oluşturdu. 1878-1918 yıllarında Avusturya-Macaristan ve 1918-1992 yıllarında Yugoslavya İmparatorluğu'nda Neum kasabası bir iç sınır teşkil ediyordu.

Yugoslavya İmparatorluğu'nun dağılmasının ardından çizilen sınırlar Bosna-Hersek ve Hırvatistan arasında anlaşmazlığa yol açtı. Yugoslavya’nın dağılması Hırvatistan’a en uzun kıyı şeridini verirken Bosna’ya da Hırvat toprakları içinde 19 kilometrelik bir kıyı şeridini getirdi. Yugoslavya’nın dağılmasının ardından Neum koridoru uluslararası bir sınır haline geldi.

Avusturya-Macaristan ve Yugoslavya döneminde Hırvatistan ve Bosna tek bir ülkenin parçası olduğundan bir köprüye ihtiyaç duyulmuyordu. Yugoslavya’nın dağılmasının ardından Dubrovnik kentinden Hırvatistan’ın merkezine seyahat etmek için Bosna sınırlarından geçmek gerekiyor. 2013 yılında Hırvatistan’ın AB’ye katılması ile birlikte, AB’nin dış sınırlarını güçlendirme politikası bir köprü inşa edilmesi zorunluluğunu getirdi. 2022 yılında bitirilmesi planlanan köprü sayesinde Hırvatistan topraklarını ikiye bölen Neum koridoru atlanabilecek.