Birleşik Krallık ve Kraliçe II. Elizabeth'e bağlı ülkeler

Günümüzde İngiltere öncülüğündeki Birleşik Krallık, uzun yıllar Britanya İmparatorluğu adı altında dünya genelinde varlık gösterdi. Farklı ulusları etkisi altına alan küresel savaşlar sonrası birçok devlet bağımsızlığını ilan ederken bazı ülkelerdeki İngiliz varlığı sona ermedi. Değişen dünya düzenine rağmen İngiltere'den bağımsız olsa da çok sayıda devletin Kraliçe II. Elizabeth'i kendi imparatoriçesi olarak sayması ise dikkat çekici bir nokta olarak öne çıkıyor.

Birleşik Krallık ve Kraliçe II. Elizabeth'e bağlı ülkeler

Birleşik Krallık ya da Büyük Britanya, Avrupa'nın batısında yer alan ada devletleri ile diğer birçok ada ve ülkeyi kapsayan bir oluşum olarak öne çıkıyor. Tarihte Britanya İmparatorluğu adı altında, "üzerinde güneş batmayan imparatorluk" olarak anılan Birleşik Krallık, İngiltere öncülüğünde dünya siyasetinde önemli rol oynuyor. Söz konusu ülke Londra merkezli monarşik bir yönetime tabi olduğu için, zaman zaman Birleşik Krallık veya Büyük Britanya yerine sadece İngiltere ismi ile anılıyor. Böyle anılmasının bir başka nedeni de İngiltere'nin Birleşik Krallık içerisindeki en gelişmiş ve kalabalık toplum olmasıdır. Birleşik Krallık krallık vatandaşları, Britanyalı olarak anılırken, İngiliz sözcüğü de İngiltere'nin konumu nedeniyle yaygındır. Birleşik Krallık, İngiltere, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda'nın yer aldığı dört ana devletten oluşurken, dünya genelinde krallığa bağlı çok sayıda ada bulunuyor. Bununla birlikte, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını ilan eden birçok ülke, kendi bağımsız yönetimlerini kursa da Birleşik Krallık Kraliçesi'ni kendi imparatoriçeleri olarak sayar.

KRALİÇE II. ELİZABETH

II. Elizabeth, sonradan Birleşik Krallık Kralı olan York Dükü VI. George ve York Düşesi Elizabeth Bowes-Lyon büyük kızı olarak 21 Nisan 1926'da Londra'da dünyaya geldi. Evde özel eğitimle büyütülen Elizabeth, 1947'de Edinburgh Dükü Philip ile evlendi. Elizabeth'in bu evlilikten Charles, Anne, Andrew ve Edward adında dört çocuğu oldu. 6 Şubat 1952'de tahta çıktığında İngiliz Milletler Topluluğu Başkanı olmakla birlikte Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Güney Afrika, Pakistan ve Seylan'ın kraliçesi oldu. II. Dünya Savaşı'nın ardından 1956'dan 1990'lı yıllara dek Birleşik Krallık egemenliğindeki bölgeler arasında gerçekleşen bağımsızlık hareketleri sonucunda bazı bölgeler bağımsızlığını kazanırken, bazı kesimlerin de isimleri değişerek yeni devletler oluştu. II. Elizabeth bu süreçte de yeni kurulan krallıkların kraliçesi ilan edildi. 1952'den beri tahtta bulunan imparatoriçe, dünyanın en uzun süre yönetimde kalan en yaşlı lideri, en uzun süre hüküm süren kraliçesi ve Büyük Britanya'nın en uzun ömürlü hükümdarı olarak tarihe geçti.

BRİTANYA MİLLETLER TOPLULUĞU

Eski İngilizce'de "ortak çıkar" anlamına gelen "commonwealth" terimini ilke edinen ve bir dönem Britanya İmparatorluğu'nun parçası olan koloni ülkelerinin yer aldığı birlik olan Britanya Milletler Topluluğu, günümüzde uluslararası bir iş birliği ve koalisyon örgütüne dönüşmüş durumda. Britanya İmparatorluğu dönemi sonrası Birleşik Krallık önderliğinde yeniden bir araya gelen bağımsız devletler, örgütte karşılıklı ekonomik etkileşimde bulunmayı amaç ediniyor. Bir araya gelen ülkelerin büyük çoğunluğu daha önce Britanya sömürgesinde olduğu için, bazı kesimler tarafından söz konusu oluşum sömürge anlayışının devamı niteliğinde yorumlanır. Nitekim üye devletlerin bu koalisyon içerisinde kendi rızalarıyla kalması ve daha önce koloni olmayan devletlerin de oluşuma dahil olması dikkat çekici bir nokta olarak öne çıkar. Topluluğa ilişkin en önemli detay ise bazı ülkelerin Birleşik Krallık'tan bağımsız olsalar bile Kraliçe II. Elizabeth'i sembolik olarak kendi üst düzey yöneticileri olarak tanımasıdır. Britanya Milletler Topluluğu'nun en önemli ayrıcalığı ise, üye devletlerin halkları eğer Birleşik Krallık'ta ikamet ediyorsa, her türlü yerel ve ulusal seçime katılma hakkı elde eder. Britanya Milletler Topluluğu'nun 50'den fazla üyesi bulunur.

BİRLEŞİK KRALLIK'A BAĞLI TOPRAKLAR

Günümüzde genel olarak Birleşik Krallık, İngiltere, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda'dan ibaret sanılsa da daha geniş bir coğrafyayı kapsıyor. Birleşik Krallık'ı oluşturan söz konusu 4 ana devletin dışındaki toprak parçaları ise Britanya Denizaşırı Toprakları olarak adlandırılıyor. Birleşik Krallık Kraliçesi tüm bölgelerde devlet başkanı, imparatoriçe ya da en üst kademe yetkili sayılırken, İngiltere Başbakanı da Birleşik Krallık Başbakanı ünvanına sahiptir. Birleşik Krallık'a bağlı ülke halkları yerel olarak kendi isimleriyle anılsa da genel olarak İngiliz ya da Britanyalı isimleriyle tanınır. Bu devletler aşağıdaki gibi sıralanabilir.

Birleşik Krallık'ı oluşturan ana devletler:

- İngiltere, Birleşik Krallık'ı meydana getiren dört ülkeden en büyüğü ve gelişmişi olarak öne çıkar. Avrupa'nın batısındaki Britanya adasında bulunan İngiltere'nin başkenti Londra'dır. Aynı zamanda krallığın yönetim merkezi de İngiltere'dir.
- Britanya adasının güneybatı köşesinde bulunan Galler'in başkenti Cardiff'tir.
- Britanya adasının kuzeyinde bulunan İskoçya ise İngiltere'den sonra en fazla nüfusa sahip ikinci Birleşik Krallık ülkesidir. İskoçya'nın başkenti Edinburgh'tur.
- Birleşik Krallık'ı oluşturan Kuzey İrlanda, diğer ana ülkelerden ayrı olarak İrlanda adasında bulunur. Kuzey İrlanda'nın başkenti Belfast'tır.

Britanya çevresinde bulunan ada devletleri:

- Guernsey, Normandiya kıyılarında bulunan ada ülkesidir. Birkaç küçük ada ile birlikte varlığını sürdüren ülkenin başkenti Saint Peter Port'tur.
- Herm, Manş Denizi'nde bulunan ada üstünde yerleşim bulunan en küçük adadır.
- Man, İrlanda Denizi'nde bulunan ada ülkesi, Birleşik Krallık yönetiminde dahil değildir ancak kraliyete bağlıdır. Man'ın başkenti Douglas şehridir.
- Jersey, Manş Denizi'nde bulunan ada ülkesinin başkenti Saint Heiler'dir.
- Bir başka Manş Denizi adası olan Sark'ın başkenti La Seigneurie'dir.

Britanya Denizaşırı Toprakları:

- Anguilla, Karayipler'de bulunan Birleşik Krallık'a bağlı ada ülkesidir. Adanın başkenti The Valley'dir.
- Saint Helena, Birleşik Krallık'ın Atlas Okyanusu'ndaki volkanik tabanlı ada toprağıdır. Ülkenin başkenti Jamestown'dır.
- Bermuda Adaları, Atlas Okyanusu'nda bulunan Birleşik Krallık'a bağlı bir başka denizaşırı toprak parçasıdır. Yaklaşık 150 ada ve kayalıktan oluşur. Adanın başkenti Hamilton'dur.
- Britanya Antarktika Toprakları, Birleşik Krallık'ın Antarktika'da hak sahibi olduğu bölgedir. Bu bölge üzerinde yerleşim yoktur.
- Britanya Hint Okyanusu Toprakları, Hint Okyanusu üzerinde bulunan Birleşik Krallık'a bağlı adalar topluluğudur. Bu bölgenin başkenti Diego Garcia'dır.
- Karayipler'de bulunan bir başka Birleşik Krallık toprağı Britanya Virjin Adaları'dır. Bölgenin başkenti Road Town'dur.
- Falkland Adaları, Güney Atlas Okyanusu'nda bulunan Birleşik Krallık toprağıdır. Adalar topluluğunun başkenti Stanley'dir.
- Cebelitarık, Akdeniz girişimde, İber Yarımadası'nın güney ucunda yer alan Birleşik Krallık toprağıdır. Cebelitarık bir şehir devletidir.
- Montserrat, Kuzey Amerika'da Antiller bölgesindeki Birleşik Krallık toprağıdır. Adanın başkenti Plymouth'dur.
- Büyük Okyanus'ta bulunan Birleşik Krallık toprağı Pitcairn, dünyanın nüfus bakımından en küçük ülkesidir. Başkenti Adamstown olan ada ülkesinin yaklaşık 50 kişilik bir nüfusu vardır.
- Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları, Güney Atlantik bölgesinde bulunan Birleşik Krallık'a bağlı adalar topluluğudur. Bölgenin başkenti King Edward Point'dir.
- Dünyanın üzerinde yerleşim bulunan karaya en uzak adası olan Tristan da Cunha'nın başkenti Edinburgh of the Seven Seas şehridir.
- Turks ve Caicos Adaları, Birleşik Krallık'ın Karayipler'de bulunan bir başka adalar grubudur. Ülkenin başkenti Cockburn Town'dır.
- Ascension, Atlas Okyanusu'nda yer alan Birleşik Krallık'a bağlı adadır. Ülkenin başkenti Georgetown'dır.

KRALİÇE II. ELIZABETH'İ HÜKÜMDAR OLARAK TANIYAN ÜLKELER

Tüm bunların yanında Birleşik Krallık'tan bağımsız hareket etmekle birlikte, Kraliçe II. Elizabeth'i sembolik olarak devletin en üst düzey yöneticisi sayan ve kendi kraliçeleri olarak gören çok sayıda ülke mevcut. Buna göre, söz konusu ülkeler parlamenter demokrasinin yanında anayasal monarşi ile yönetilir. Devlet Başkanı ve hükümdar olarak Birleşik Krallık Kraliçesi benimsenir ve Kraliçe'nin atadığı Genel Valiler, bu ülkelerde Kraliçe'yi temsilen hareket eder. Genel Valiler, siyaset dışı figürlerdir. Bir Genel Vali'nin, bulunduğu ülkede Avam Kamarası ve Senato'nun çıkardığı kararnamelere kraliyet onayını sağlamak, devlet belgelerini imzalamak, parlamento toplantılarını açmak ve kapatmak ile seçimler öncesi parlamentoyu feshetmek gibi görevleri bulunur. Hem Kraliçe hem de Genel Vali, bu ülkelerde çok az yetkiye sahiptir ve sadece göstermelik yöneticiler olarak öne çıkar. Birleşik Krallık'tan bağımsız olarak, Genel Valiler, söz konusu ülkelerin seçilmiş hükümet başkanları tarafından önerilir ve Kraliçe tarafından atanır. Aynı zamanda, Genel Valiler, bulundukları ülkelerin hükümet başkanlarının tavsiyeleri doğrultusunda hareket eder. Birleşik Krallık Kraliçesi'ni sembolik olarak kendi hükümdarı sayan ülkeler ise şunlardır; Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Barbados, Bahama Adaları, Grenada, Saint Lucia, Saint Kitts ve Nevis, Saint Vincent ve Grenadinler, Antigua ve Barbuda, Belize, Fiji, Papua Yeni Gine, Solomon Adaları, Tuvalu ve Jamaika.