Azerbaycan-Ermenistan çatışması büyüyor

Azerbaycan-Ermenistan sınırında geçen haftadan beri devam eden çatışmalar gözlerin bu bölgeye çevrilmesine neden oldu. Ermenistan'ın Tovuz bölgesine yaptığı saldırılara Azerbaycan ordusu gecikmeden karşılık verdi. Bölgede yaşanan sıcak çatışmalarda Ermenistan sivilleri de hedef alırken Azerbaycan Ermenistan'a ait bir İHA'yı düşürdü. Azerbaycan ve Ermenistan arasında tansiyon yükselirken bölgede yaşanan gelişmeler merak konusu...Peki çatışmanın temel nedeni ne? Detaylar haberimizde...

Dağlık Karabağ veya Yukarı Karabağ meselesi iki ülke arasındaki tarihi çatışmanın temel nedeni. Araştırmalara göre çatışma 1987-1994 dönemine dayansa da aslında başlangıç 19. yüzyıla dayanmaktadır. 

1800'lerin başında Çarlık Rusya'sı bölgede iskan politikaları uygulamaya başladı. Karabağ’da 1823'te Ermeni nüfusu yüzde 22 iken Azerbaycan Türkleri bölgedeki nüfusun yüzde 78’ini oluşturuyordu.

 İran-Rusya arasında birer yıl arayla imzalanan Türkmençay Antlaşması ve Osmanlı-Rusya arasında imzalanan Edirne Antlaşması ile bölgenin nüfusu değişmeye başlamıştır. Bu minvalde Rusya bölgede yönetilebilir yeni bir demografik düzen oluşturmayı planlamış ve başarılı da olmuştur. Nitekim 1832 nüfus sayımında bölgedeki Ermeni nüfusu yaklaşık yüzde 32’ye ve 1880’de yüzde 53’e yükselmiş ve Azerbaycan Türklerinin nüfusunu geçmiştir. 1989’a geldiğimizde ise bölgedeki Ermeni nüfusunun neredeyse yüzde 80’e ulaşmıştır. Rusya’nın izlediği iskan politikaları hedeflenen sonuçları vermiş, Ermeniler Türk yurdu Karabağ’da çoğunluk hale gelmiştir. Rusya benzer stratejileri yakın geçmişte ve hatta günümüzde birçok bölgede kullanmış ve kullanmaya da devam etmektedir.

Sovyetler Birliği’nin kurulmasını müteakip ise Karabağ, Azerbaycan’a bağlı otonom bir siyasal yapı hüviyetine bürünmüştür. Mihail Gorbaçov döneminde yani Sovyetler’in son yıllarında bölgenin statüsü sorun olmaya başlamış zira Ermeniler hak talep etmeye başlamıştır. Sovyetler’in Ermenistan’dan yana izlediği politikalara ek olarak bölgedeki Ermeni nüfus içerisinde bir hareketlenmenin başlamasıyla birlikte ilerleyen yıllarda Dağlık Karabağ’da yaşanacak çatışmaların fitili de ateşlenmiştir. 

AZERBAYCAN – ERMENİSTAN ANLAŞMAZLIĞINDA DIŞ FAKTÖRLERİN ETKİSİ

Azerbaycan ve Ermenistan, aynı coğrafyada yıllardır iyi komşuluk ilişkileri içinde yaşamak zorunda olan iki ülke durumunda. Bölgede kendilerinin dışında gelişen etkenler her seferinde çatışmayı biraz daha körüklüyor. ABD, Rusya, İran ve AB ülkeleri bir sebeple mutlaka soruna dahil olan ülkeler...Bölgede istikrardan çok huzursuzluk olması bu aktörlerin işine geliyor.

Ermenistan nüfus olarak da siyasi, iktisadi ve askeri olarak da çok zayıf ve birçok problemle boğuşan bir ülke. Bir savaşı kolay kolay kaldıramayacak bu ülkeye Fransa ve Rusya'nın destek vermesi bölgedeki tansiyonu değiştiriyor.

ÇATIŞMALAR NEDEN TOVUZ BÖLGESİ'NDE?

Tovuz Bölgesi Azerbaycan'ın batısında ve Ermenistan-Gürcistan sınırlarının kesişme noktasında yer alıyor. 24 kilometreye yakın bir sınırı bulunan Ermenistan için Tovuz şehri oturmuş bir bölgededir. 

Azerbaycan'ın Ermenistan ile sınır komşusu olan şehir, Başkent Bakü'ye 439 kilometre uzaklıkta ve nüfusu 2013 sayımına göre 15 bin civarındadır. Bölgenin en büyük gelir kaynağı ise askeri üslerdir. Zira Azerbaycan son iki yıldan bu yana bölgede önemli askeri hamleler gerçekleştirmiştir.

Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki sınır çatışmaları genellikle Dağlık Karabağ bölgesinde meydana geliyordu. İlk defa Tovuz Bölgesi'ne saldırı yapılmasının birkaç sebebi vardır. 

Öncelikle Ermenistan Dağlık Karabağ bölgesi üzerinden saldırı yapmayarak Karabağ Meselesini gündeme taşımak istememektedir. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Salim Gökçen'e göre bu bölge Türkiye’ye gelen enerji hatlarının olduğu bölgedir. Ayrıca Gürcistan-Kars-Azerbaycan tren yolu hattı da bu bölgeden geçmektedir. Türkiye açısından da oldukça stratejik bir bölge olması nedeniyle Tovuz üzerinden yapılan bu saldırı, aslında dolaylı olarak Türkiye’ye bir “mesaj” niteliğindedir."