AYM karar verdi! Wikipedia açılıyor mu?

Türkiye’de iki senedir erişim engeli bulunan, dünyanın en büyük internet ansiklopedisi Wikipedia, mahkeme kararınca açılıyor. Mahkeme ne karar verdi, Wikipedia Türkiye’de neden yasaklanmıştı? Tüm detaylar haberimizde..

Türkiye’de iki senedir yasaklı olan Wikipedia ile ilgili karar çıktı. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, dünyanın en büyük internet ansiklopedisi Wikipedia’nın erişim engelini hak ihlali saydı.

Wikipedia ''Özgür Ansiklopedi" sloganını kullanan, kullanıcıları tarafından ortaklaşa bir şekilde içerik hazırlayan ve her dilde yayın yapan bir internet ansiklopedisi. Türkiye'de Wikipedia internet sitesinde 300 binden fazla makale bulunuyor ve Türkçe konuşan binlerce kullanıcının da bu içeriklere katkıda bulunduğu biliniyor.

Ancak bu tür erişim engelli sitelere girmek teknolojinin böylesine yoğun kullanıldığı bir dönemde oldukça kolay. Bu tür yasakların teknoloji devrimiyle birlikte pek fazla önleyici olmadığı aşikar. Nitekim devletin en üst makamları bile yeri deldiğinde bazı yasakları çiğneyebiliyor. Bunun en akılda kalıcı örneği; Eski Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün Twitter'in yasaklandığı bir dönemde bu yasağa tepki göstermesi ve bu tepkiyi Tweet atarak ifade etmesi olmuştu.

SİTE NEDEN ENGELLENMİŞTİ?

Dünyanın en büyük internet ansiklopedisi olarak bilinen Wikipedia'ya 2017’de erişimin engellenmesinin altında yatan sebep, sitenin Türkiye'yi DAEŞ terör örgütüyle aynı zeminde gösteren içeriklerini kaldırmaması ve koruma altına alınması. Türkiye'nin Wikipedia’dan dört talepte bulunduğu ancak Amerika merkezli kuruluşun bunlara yanıt vermemesi üzerine erişim engeli konulduğu söylendi.

Türkiye, Wikipedia'dan ülke içinde bir temsilcilik merkezi oluşturmasını, uluslararası hukuk kurallarına uygun davranmasını, mahkeme kararlarını çiğnememelerini ve Türkiye'yi hedef gösteren karartma operasyonlarının bir parçası olmamasını talep etti. Dört talebin yerine getirilmesi ve içeriklerin kaldırılması durumunda sitenin yeniden erişime açılacağı belirtildi.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun “Site Bilgileri Sorgu Sayfası” üzerinden sorgulandığında karşımıza şu açıklama çıkıyor: “5651 sayılı Kanun uyarınca yapılan teknik inceleme ve hukuki değerlendirme sonucunda bu İnternet sitesi (wikipedia.org) hakkındaki Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu 'nın 29/04/2017 tarih ve 490.05.01.2017.-182198 sayılı kararına istinaden Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından idari tedbir uygulanmaktadır.''

Wikipedia'nın İngilizce sitesinde yer alan "Suriye İç Savaşı'na Dış Müdahaleler" ve "Devlet Destekli Terörizm" başlıklarında Türkiye ile ilgili yer alan içerikler de idari tedbir kararına gerekçe gösterildi.

 

ANAYASA KARAR VERDİ: İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ İHLALİ

Türkiye’nin söz konusu kararının ardından, dünyanın en büyük internet ansiklopedisi olarak bilinen Wikipedia'nın bağlı olduğu Wikimedia Vakfı, Türkiye'deki erişim engelini Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) taşıdı. Vakıf başvuru dilekçesinde, AİHM ve AYM'nin ifade özgürlüğüne ilişkin kararları hatırlatılarak "ifade özgürlüğünün temel hak ve hürriyet olarak özünü ortadan kaldıracağı" belirtildi.

Süreç devam ederken Wikimedia ve Wikipedia sık sık sosyal medya hesaplarından engelin kaldırılması çağrısında bulundu. "We miss Turkey" (Türkiye'yi özlüyoruz) sloganıyla sosyal medyada kampanya başlatan Wikipedia , 2 yılın sonunda istediğine ulaştı. Anayasa Mahkemesi, Wikipedia'nın erişiminin engellenmesiyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine 6'ya karşı 10 oy ile hükmetti. AYM, sulh ceza hakimliğinden 970 gündür erişime kapalı Wikipedia'nın yasağının kaldırılmasını istedi.

Ceza hukukçusu Adem Sözüer, karar ile Wikipedia'nın yeniden erişime açılacağını duyurdu. Sosyal medyada paylaşım yapan Sözüer, "Anayasa Mahkemesi, dünyanın en büyük internet ansiklopedisi Wikipedia’nın erişime engellenmesini hak ihlali saydı. 6’ya karşı 10 oy ile alınan karar sonrası Nisan 2017’den beri erişime kapalı olan Wikipedia yeniden açılacak" ifadelerini kullandı.

BAKAN GÜL AÇIKLADI

Adalet Bakanı Abdülhamit Gül, Anayasa Mahkemesi’nin kararına rağmen henüz erişme açılmayan Wikipedia’ya ilişkin açıklamalarda bulundu. Bakan Gül, “Anayasa Mahkemesi gerekçeli kararı açıklayınca Wikipedia açılacaktır” dedi.

AYM kararında şu ifadelere yer verildi:

*Başvurucunun erişimin engellenmesi kararına karşı yaptığı itiraz, içeriklerin ‘Devletin itibarını zedelemiş olması' gibi hangi sebeplerle ‘Milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması' kapsamında ele alındığı anlaşılmayan bir gerekçeyle reddedilmiştir.

*Bu durum söz konusu kavramların geniş yorumlandığını düşündürtmektedir.

* Wikipedia'ya Türkiye'den erişimin engellenmiş olması sadece içerik sağlayıcı konumunda olan birinci, başvurucunun bilgi ve fikirleri yayma hakkına müdahale oluşturmamış, aynı zamanda Türkiye'deki kullanıcıların bilgi ve fikirlere erişime hakkını da sınırlandırmıştır.

Mahkeme kararını Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) iletmesiyle birlikte Wikipedia erişime açılacak.

‘’YENİDEN HOŞGELDİN TÜRKİYE’’

Anayasa Mahkemesi'nin Wikipedia’nın erişiminin engellenmesiyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin kararının ardından Wikipedia kurucusu Jimmy Wales’de, Twitter hesabından hoşgeldin mesajı paylaştı. "Yeniden hoşgeldin Türkiye" yazan Wales, "Anayasa Mahkemesi Wikipedia'nın erişime engellenmesinin mutlaka kaldırılması gerektiğine hükmetti. Türkiye halkına yeniden Wikipedia'ya hoşgeldiniz diyorum!" mesajı paylaştı.

DAHA ÖNCE HANGİ ÜLKELERDE ENGELLENMİŞTİ?

Wikipedia, dönem dönem birçok ülkenin hükümetleri tarafından da sansürlenmişti. Türkiye’nin yanı sıra; Özbekistan, İngiltere, Tunus, Suriye, Suudi Arabistan, Rusya, Pakistan, İtalya, İran ve Fransa’da da erişim engeline takılmıştı. Siteye düzenli sansür uygulayan ve erişimi tamamen engelleyen ülke ise Çin.

SONUÇ

Bilindiği üzere Türkiye'nin Wikipedia'yı yasaklamasındaki en önemli sebep; kurumun Türkiye'yi DAEŞ terör örgütüyle aynı zeminde gösteren içeriklerini kaldırmaması ve koruma altına almamasıydı. Uzun süren hukuk mücadelesinin ardından, mahkeme Wikipedia'nın yeniden açılması kararına vardı. Ancak Wkipedia'nın, Türkiye'nin hassas noktası olan terörle ilişkili içeriklerini kaldırıp kaldırmayacağı ya da Türkiye'nin Wikipedia'ya bir beden ödeyip ödemeyeceği bilinmiyor.