Avustralya’da Facebook krizi geri adım getirir mi?

Avustralya’da dijital platformlarda paylaşılan haber linkleri için yayın kuruluşlarına para ödenmesi gerektiğine dair çıkarılan yasa, Facebook ve Google ile kriz yaşanmasına sebep oldu. Facebook’un Avustralya merkezli haber kuruluşlarının içeriklerinin paylaşılmasını yasaklaması ise krizi tırmandırdı. Hükümet ve medya şirketlerinin dijital platformlarla olan görüşmeleri sürüyor. Avustralya’nın ardından diğer ülkelerin de aynı tepkiyi göstermesi bekleniyor.

Geçtiğimiz günlerde Avustralya’da kabul edilen bir yasa ile Google ve Facebook gibi büyük teknoloji şirketlerinin yayımladıkları haberler için medya şirketlerine para ödemesine karar verildi. Kararın ardından Facebook, Avustralya merkezli medya şirketlerine ait linklerin paylaşımlarını ve görüntülemelerini durdurdu. Hükümetin taviz vermemesi sebebiyle Avustralya’daki medya şirketleri anlaşma yoluna gittiler.

Şirketlerin ardından Avustralya hükümeti ile Facebook da tekrar masaya oturdu. Facebook ile hükümet arasında yapılan müzakereler sonucunda Facebook, koymuş olduğu yasağı kaldırdı. Avustralya hükümeti ise medya şirketlerinin Facebook ile yapacağı anlaşmalara izin verdi. Gelinen noktada ise birçok şirket Facebook ile milyon dolarlık anlaşmalar imzalarken, ABC gibi bazı şirketler ise anlaşma yapmadı.

Anlaşmalar için yüksek meblağların olmasını yorumlayan Avustralya Rekabet ve Tüketici Komisyonu Başkanı Rod Sims, gazetecilerin büyük çoğunluğunun News Corp, Nine ve ABC için çalıştığını ve platformların ödediği paranın boyutlarıyla orantılı olmasını beklediğini söyledi.

GÖRÜŞMELER DEVAM EDİYOR

Hükümet ile Facebook arasındaki krizin bittiği düşünülürken, bazı büyük şirketlerin anlaşma yoluna gitmemesi tekrar bir kriz yaşanabilir mi sorusunu gündeme getirdi. Facebook Avustralya, haberlerin tekrar yasaklanması veya görüşmeleri durdurma hakkındaki soruları yanıtlamadı. Ancak geçen ay anlaşmalarda ilerleme kaydedildiğini ve hala yayıncılarla görüştüğünü söyledi.

Facebook tarafından bir yetkili, "Sadece bir hafta içinde dört anlaşma duyurduk. Avustralya gazeteciliğine yaptığımız yatırımı ilerletmek için yayıncılarla görüşmelere devam ediyoruz. Bu anlaşmalar, medya endüstrisi ile Covid-19 etkisini yönetmeye yardımcı olmak için ortaklık anlaşmaları, hızlandırıcı programlar ve finansal yardım içeriyor” şeklinde konuştu.

AVUSTRALYA NEDEN BÖYLE BİR ADIM ATTI?

Dijital platformların son yıllarda hızlı bir şekilde büyümesi, bütün sektörleri etkileyecek bir güce sahip olmalarına neden oldu. Bu durumdan en çok etkilenen alanlardan bir tanesi ise gazetecilik. Google ve Facebook gibi dijital reklamların kontrolünü elinde tutan şirketler, dijital ortamda yayınlanan haberlerin daha büyük kitlelere ulaşmasını sağlayabiliyor. Bu imkandan yararlanmak isteyen dijital haber yayıncıları ise buna uygun olarak kendilerini dönüştürdüler. Ancak bu dönüşüm sonucunda haber içerikleri ve siteleri de dijital reklamların etrafında şekillenmeye başladı ve nitelik olarak da etkilendi. Bunun yanı sıra, reklam gelirlerinin büyük bir kısmını bu büyük teknoloji şirketleri almaya devam etti. Bu durumun sonucunda da Google ve Facebook, piyasanın neredeyse tamamını kontrolüne alarak tekelleşmeyi artırdı. 

Avustralya’nın yaklaşımı ise teknoloji şirketlerinin dijital ortamdaki tekelinin artması ve haber üretimindeki krizle baş edebilmenin bir yolu olarak gözüküyor. Avustralya hükümeti, paylaşılan haberler için Facebook’un vergi ödemesi gerekliliğini getirerek, haber kurumlarını güçlendirmeyi hedefliyor.

Avustralya’nın yasayı onaylamasının ardından Facebook’un hamlesi oldukça tepki topladı. Bir kısım ise internette bu şekilde yapılan bir vergilendirmenin ilerleyen zamanlarda internetteki bilgi edinme özgürlüğüne zarar vereceğini savundu. Ancak genel kanı, ülkelerin dijital platformlara karşı daha sert tavırlar almaya devam edeceği yönünde.