Avrupa ve ABD'de yokluk tercihe zorluyor

Nefes darlığı olan bir doktor, kanser tedavisi gören bir büyükanne veya kimsesi olmayan bir yaşlı… 3 de Covid-19 virüsüme yakalanmış, nefes almakta zorlanıyor ve solunum cihazına bağlanmaları gerekiyor. Peki üçü içinde zorunlu olan solunum cihazı yeterli sayıda var mı? Yeterli sayıda olmaması halinde öncelik kime verilecek?

Pek çok sağlık çalışanı söz konusu korkunç senaryo ile yüzleşmekten son derece korkarken, kimileri ise kendini çoktan bu durumun ortasında buldu. Virüsün en fazla can aldığı İtalya’da, yoğun bakım ünitelerinin yetersizliğinden dolayı hasta seçmek zorunda kaldıklarını gözyaşları içinde anlatan doktorları tüm ülkeler dinlerdi. İspanya’da bakımevi çalışanlarının hastalığa yakalanmaktan korkup yaşlıları ölüme terk etmesi tüyleri ürpertti.

Dünyada neredeyse varmadık ülke bırakmayan Covid-19, pek çok normu kökünden sarsmaya devam ediyor. Covid-19, sağlık çalışanlarının “Din, milliyet, cinsiyet, ırk ve parti farklarının görevimle vicdanım arasına girmesine izin vermeyeceğim” diyerek ettiği Hipokrat Yemini’ni askıya aldıran durumlarla karşı karşıya kalmasına neden oldu.

“BİRİNE YARDIM EDEBİLMEK İÇİN DİĞERİNDEN VAZGEÇMEK”

Fransa ve İspanya’da, bakımevlerindeki bazı yaşlıların koronavirüs semptomları göstermelerine rağmen tedavi altına alınmadığı biliniyor. Zira Fransa Hastaneler Federasyonundan Maec Bourquin, salgının en yoğun olduğu bölgelerde sadece yaşama şansı olanların hastanelere gönderildiğini ifade etmişti. Hastaların tedaviye cevap verme ihtimalinin istatistiklere göre hesaplanıp, “tedaviye devam edilsin mi edilmesin mi?” sorusunun doktorlar ve ile yakınları arasında mevzu olması öncelerden bilenen bir şey. Fakat yeni olan bir hastayı yaşatmak için bir diğerinden vazgeçilmesi.

Daha önceleri böyle bir çıkmazla, bu yoğunlukta karşılaşmamış olan sağlık personeli şimdi sınırlı imkanları adil bir şekilde hastalar arasında pay edeceğinin hesaplarını yapıyor.

SAĞLIK SİSTEMİ İÇİNDE TRİYAJ

Hazırlıklar sadece fiziki alanla sınırlı değil. Bu süreçte sağlık personeli de ellerindeki kısıtlı kaynakları acil bir durumda pay etme ile ilgili hükümetin ve tıp otoritelerinin tavsiyelerini gözden geçiriyor. Tedavide öncelik sırası ile ilgili uluslararası çapta önce çıkan genel prensip: “Çoğunluğun çıkarını gözetmek ve iyileşme ihtimali daha yüksek olanlara öncelik vermek.

Savaş dönemlerinde uygulanan uygulamalar Covid-19 karşısında uygulanmaya konulmuş durumda. Hastalardan kimin kurtarılıp kimin kurtarılamayacağına dair ‘Triyaj’ın hangi esaslara göre belirlendiği ucu açık tartışmalara da zemin hazırlıyor.

“MAKİNAYA BAĞLI KALACIĞI BİLİNEN HASTALARIN TEDAVİSİNDEN VAZGEÇİLEBİLİR”

Alman tıp dernekleri, Covid-19 hastalarının hangi kriterle bağlamında tedavi altına alınacağını belirten bir tavsiyeler dizi yayınladı. Söz konusu bildiride bir hastanın yaşının tek başına belirleyici kriter olamamasının altı çizilirken, cihaz sıkıntısı yaşanılan durumlarda ise geri kalan hayatlarını makinaya bağlı olarak geçirecek hastaların solunum cihazına bağlanmamaları tavsiye edildi.

Diğer taraftan söz konusu metinde, ölüm-kalım ile ilgili bu büyük sorumluluğu doktorlara yüklememek için kararı vermek üzere, doktorlardan bağımsız bir triyaj ekibinin kurulması da önerildi. Hasta sınıflandırmasında son sözü söyleyecek olan ayrı bir ekibin oluşmasıyla ırk, cinsiyet ve sosyal statü gibi farklılıklara bakılmaksızın herkese adil davranılması hedefleniyor.

SALGINDA İLKELER DEVRE DIŞI

Tıp dergisi New England Journal of Medicine'de geçen hafta yayınlanan bir makalede şu anki kriz ortamında mevcut ilkelerin geçerli olmadığı ifade edildi. Makalede, “hayati önem taşıyan bir imkanın, rızası olmaksızın bir hastadan diğerine aktarılmasının da insan öldürme sayılmayacağı” yazıldı. Makaleyi kaleme alan uzmanlar, hasta ve yakınlarının bu gerçekle yüzleşmesi gerektiği gibi, tedaviye son verilme ihtimaline karşı ilgili kişilerin uyarılması gerektiği görüşünde.

Duke Üniversitesi Biyoetik Bölümü'nden Philip Rosoff, sağlık kurumlarının envanterinde hayatta kalabilecekler için malzeme ve cihaz sayısı arttırılırken, aynı zamanda gözden çıkarılan hastalar için de morfin stoğunun arttırılmasının elzem olduğunu söylüyor. İtalya'da salgının merkez üssü Bergamo'daki bir hastanede görev yapan Dr.Luca Lorini, salgında uygulanan triyajı organ nakli sıralamasına benzetiyor: "Bir kalp ve organ nakli bekleyen 10 hasta var, kim öncelikli? Yaşama şansı daha fazla ve daha uzun olan".