Avrupa ülkeleri ihtilaf çözüm mekanizmasını devreye soktu

Fransa, İngiltere ve Almanya gibi Avrupa ülkeleri, beş yıl önce ABD-İran ile imzalanan nükleer anlaşma kapsamındaki ihtilaf çözüm süreci için çalışmalara başladı. Çalışmaların olumlu sonuçlanmaması durumunda Birleşmiş Milletler'in Tahran'a yönelik yaptırımlarının tekrar gündeme gelmesi muhtemel.

Avrupa ülkeleri ihtilaf çözüm mekanizmasını devreye soktu

Fransa, İngiltere ve Almanya gibi Avrupa ülkeleri Amerika Birleşik Devletleri (ABD)-İran ile 2015’in ilk çeyreğinde imzalanan, nükleer anlaşma kapsamındaki ihtilaf çözüm süreci için çalışmalara başladı. Çalışmaların olumlu bir sonuça ulaşmaması halinde Tahran'a karşı Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarının tekrar devreye girmesi muhtemel.

İHTİLAF SÜRECİ NEDİR?

Budan yaklaşık beş yıl önce İran ile ABD, İngiltere, Fransa, Rusya, Çin ve Almanya arasında imzalanan anlaşma, Tahran'ın nükleer programının kısıtlanması karşılığında ülkeye uygulanan yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu. Ancak Washington yönetimi, 2018’in ilk yarısında anlaşmadan tek taraflı çekilme kararı aldı ve İran’a ekonomik yaptırımlar uygulamaya başladı. ABD’nin bu tavrına karşılık, İran da anlaşmanın yükümlülüklerini yerine getirmeyi yavaşça azalttı.

İran’ın en önemli isimlerinden biri olan Devrim Muhafızları Ordusu komutanı General Kasım Süleymani'nin, ABD güçleri tarafından yeni yılın ilk günlerinde öldürülmesinin ardından, Tahran nükleer anlaşmadan çekilmenin "beşinci ve son aşamasına" geçtiğini duyurdu.

İran, anlaşmanın bozulmasından ABD’yi sorumlu tutsada, anlaşmada imzacı olan diğer ülkeler bu tezi kabul etmemekte ısrarlı. Bu bağlamda Tarhan yönetiminin söz konusu açıklaması, anlaşmanın diğer imzacılarını adım atmaya teşvik etti. Uluslararası anlaşmalarda genellikle bir tarafın, diğerinin eylemlerinden kaynaklanan itirazlarını çözebileceği ihtilaf mekanizmaları bulunuyor.

TARAFARI İKNA ETMEK GÜÇ

Bu kapsamda imzacı olan Avrupa ülkeleri de, ihtilaf mekanizmasını devreye sokarak, görüşmelere başladı. Süreci yürütecek olan ülkele,  bu anlaşmanın devamlılığının sürdürdüğü müddetçe şartlara uyacaklarını ve ABD'nin de kabul edeceği bir anlaşma için müzakere edeceklerini söylüyor.

Ancak İran’ı özellikle Süleymani’nin öldürülmesinin ardından, ABD ile yeni şartlar içerecek yeni bir anlaşmaya ikna etmek çok zor gözüküyor. Aynı şekilde Trump'ın da ekonomik yaptırımları kaldırması bir o kadar güç. İhtilaf çözüm mekanizması çeşitli vadelerin konduğu çok aşamalı bir süreç öngörüyor. İran ile uzlaşmanın sağlanamaması halinde Birleşmiş Milletler yaptırımlarının yeniden devreye girmesi mümkün.

RUSYA TEPKİLİ, ABD DESTEKLİYOR

Almanya, Fransa ve İngiltere'nin attığı bu adıma nükleer anlaşmanın imzacısı olan Rusya bu durumu desteklemiyor ve tepkisini dile getirmekten çekinmiyor. Rusya Dışişleri Bakanlığı, anlaşma kapsamındaki ihtilaf çözüm mekanizmasının işletilmesinin İran ile yaşanan gerginliği azaltmak yerine daha da artıracağını savunuyor. Washington ise ülkelerin attığı bu adımı desteklediğini açıklamıştı.