Mutasyon virüslere dikkat! Her şey baştan başlayabilir…

Koronavirüs pandemisi tüm dünyayı etkisi altına aldığı günden bu yana salgının geleceğine dair felaket senaryoları tartışılıyor. Son dönemde mutasyonlu virüslerin artmasıyla, hâlihazırda geliştirilen aşıların etkisini kaybedeceğine dair endişeler gündemde. Peki, bu ihtimal gerçekleşirse ne olur? Bundan sonra aşının etkili olmayacağı bir mutasyon türü ortaya çıkarsa ne yapılacak?

İlk kez Çin’in Wuhan kentinde görülen ve kısa süre içinde tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs (Covid-19) pandemisiyle mücadele sürüyor. Salgına çare olabilecek aşılama çalışmaları hızla devam ederken, insanlık son 100 yılda eşi benzeri görülmemiş olaylara tanıklık ediyor.

Pandemi başladığı günden bu yana virüsün gidişatının ne olacağına dair felaket senaryoları yazılıp çiziliyor. Son dönemde mutasyonların artmasıyla, bu felaket senaryolarında da artış yaşandı. Tüm dünya, geliştirilen koronavirüs aşılarının mutasyonlara karşı etkili olup olmadığını araştırırken, bilim insanlarından içleri ferahlatan açıklama geldi. Geliştirilen aşıların bu güne kadar tespit edilen tüm mutasyonlara karşı etkili olduğu açıklandı.

Peki, ya bundan sonra aşının etkili olmayacağı bir mutasyon türü ortaya çıkarsa ne olacak?

AŞIYA DAYANIKLI OLAN MUTASYON

Almanya Başbakanlık Dairesi Başkanı Helge Braun, kısa süre önce ‘Bild am Sonntag’ gazetesine verdiği bir röportajında, bunun olası bir ihtimal olduğunu kaydetmişti.  Üstelik böyle bir ihtimal olduğunu savunan tek kişi de kendisi değil. 

Robert Koch Enstitüsü'ne bağlı uzmanlara göre, "Güney Afrika varyantı" adı verilen B.1.351 tipi koronavirüs, "bağışıklıktan kaçış varyantı" denen virüs mutasyonlarının oluşumu için bir temel olabilme niteliği taşıyor. Bu tür kaçış varyantlarının özelliği, koronavirüsün ilk haline karşı geliştirilen antikorlar tarafından fark edilmeyecek derecede genetik yapılarını değiştirmiş olmaları. Uzmanlar virüslerin bu genetik değişimini "kamuflaj" olarak nitelendiriyor.

Robert Koch Enstitüsü ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) gibi sağlık kurumları, "endişe verici varyantları" gözlem altında tutmak için bir süredir ilgili virüs türlerini analiz ediyor. Bunlar şu an için koronavirüsün Güney Afrika (B.1.351), Brezilya (P.1) ve İngiltere (B.1.1.7) varyantları.

ÖNÜMÜZDEKİ BİR YIL KRİTİK

Uluslararası yardım örgütü Oxfam'ın da aralarında bulunduğu bazı sivil toplum kuruluşlarının yaptığı bir araştırmaya göre, dünyanın farklı ülkelerinde bulunan çok sayıda bilim insanı, bir yıldan kısa süre içinde aşıları etkisiz hale getirecek yeni koronavirüs mutasyonlarının çıkacağını dile getirdi.

Almanya'nın Göttingen kentindeki Leibniz Primat Araştırmaları Enstitüsü ile Ulm Üniversite Kliniği'ndeki bilim insanlarına göre, Güney Afrika ve Brezilya mutasyonları, kaçış varyantı olarak nitelendirilmekte.

Aynı uzmanlara göre, koronavirüs terapisinde kullanılan antikorların bu iki varyanta karşı tamamen etkisiz olduğunu ortaya koyan çalışmalar söz konusu.

HER ŞEYE SIFIRDAN MI BAŞLANACAK?

Öte yandan halihazırda kullanılan aşıların Brezilya ve Güney Afrika varyantlarına karşı etkinliği olduğunu kaydeden bilim insanları, "aşının sağladığı koruma bu varyantlarda daha az ve daha kısa süreli olabilir" diyor. Eldeki aşıların tamamen etkisiz kalacağı yeni mutasyonların olması ise araştırmacılara göre "abartılı bir senaryo ama ihtimal dışı da değil’’.

Peki, böyle bir durum olursa, aşı mücadelesine baştan mı başlanacak?

Araştırmacılara göre, bu senaryo düşündüğü kadar korkutucu değil.  Şu an yapılan aşıların, mutasyonlu virüslere karşı da belli oranda koruma sağlaması bilim insanlarının işini kolaylaştıran bir etken. Avusturya Aşı Üreticileri Derneği Başkanı Renée Gallo-Daniel, var olan aşıların altı ile sekiz hafta içinde, olası mutasyonlu varyantlara karşı etkili olacak şekilde dönüştürülebileceğini kaydediyor. Ancak böyle bir durumda söz konusu aşı yeni bir ilaç sayılacağından, ruhsat alma aşamalarına yeniden geçilecek.

Avrupa İlaç Ajansı'nın (EMA), söz konusu senaryonun gerçekleşmesi durumunda yeni mutasyonlara adapte edilecek aşılara daha hızlı ruhsat verilebilmesine yönelik prosedürlerin planlandığını bildirdi.