Arjantin'de enflasyon yüzde 92.4'e ulaştı

Arjantin yıllardır aşırı enflasyon başta olmak üzere bir dizi ciddi ekonomik sorunla mücadele ediyor. Dünyanın en hızlı değer kaybeden para birimlerinden olan Arjantin pesosundaki düşüş fiyatlarda günlük değişimlere sebep oluyor. Peki, Arjantin'de ekonomik krizin kaynağı ne?

Son on yılda ciddi bir ekonomik kriz spiralinin içine sürüklenen Arjantin’de yıllık enflasyon yüzde 92 dolaylarına ulaştı.

Son yapılan açıklamada enflasyonun yüzde 92.4’e ulaştığı kaydedilirken, tüketici enflasyonu kasım ayında yüzde 4.9 ile 2022 yılı içinde en az yükseldiği ayı geride bırakmış oldu.

Göstergelerin bu sayıları vermesiyle birlikte, hem genel bazda hem aylık bazda enflasyon, piyasaların tahmin ettiği yüzde 94.2 ve 5.9’dan daha düşük gelmiş oldu.

Enflasyonla mücadele edebilmek için 2022’de dokuz kez faiz artırımına giden Arjantin’de politika faizi eylül ayında gelen son artırma kararı ile yüzde 75’e yükseldi.

ARJANTİN EKONOMİSİ NEDEN ÇÖKÜŞTE?

Her şey 2010’lu yılların başında enflasyonun tekrar yükselişe geçmesiyle başladı. O zaman başkan olan Fernández de Kirchner’in 2011’de başlayan ikinci döneminde yürüttüğü ekonomi politikaları enflasyonun tekrardan yükselişe geçmesine neden oldu.

Enflasyonun yükselişini sürdürmesinde 20. yüzyılda kronikleşerek sisteme yerleşmiş olması, hükûmetin enflasyonu sürekli olduğundan az göstermesi, para basımının artırılması, Arjantin ekonomisinin kırılganlaşmasıyla piyasanın güvenini yitirmesi, IMF’den alınan borçların ödenememesi gibi sebepler etken sebepler arasında yer aldı.

Bunların yanında 2019 yılında ortaya çıkan ve 2020 yılında dünyanın her köşesine yayılan koronavirüs salgını ve 2022’nin başında başlayan ve hâlâ devam eden Rusya-Ukrayna savaşının dünya ekonomisine etkilerinden Arjantin ekonomisi de nasibini aldı.

Bu süreçte halk büyük zorluklarla karşı karşıya kaldı. Aşırı enflasyonun getirdiği kaos ortamı yalnızca marketlerdeki fiyatların anlık değişmesini değil, ülkede iki farklı döviz piyasasının oluşumunu da beraberinde getirdi.

En çok işlem yapılan döviz olan ABD dolarının karaborsadaki fiyatı, resmî fiyatının neredeyse iki katı. “Mavi dolar” olarak adlandırılan bu karaborsada bir Amerikan doları yaklaşık 300 Arjantin pesosu iken resmî piyasada bir dolar 150 pesoya eşit.

Enflasyonun artmasının ekonomik etkilerinin sosyal sonuçları da oluyor. 2002-2012 yılları arasında yoksulluk oranlarında düzenli bir azalma görülürken 2012’den sonra oranın tekrar artmaya başladığı görülüyor.

Borgen Project’ten Ann Shick’in yazısındaki verilere göre, 2022 Arjantin’inde günde iki bin 800 kişi yoksulluğa itilirken tahmin edilen yoksulluk oranı yüzde 37 dolaylarında seyrediyor. 

PARÇALI BULUTLU EKONOMİ

Arjantin’in yıllara yayılmış ekonomik sorunları kısa zamanda çözme ihtimali düşük olsa da bulunuyor.

Bu ihtimalin olması 2022 yılında ekonomik performasın tahmin edildiği kadar kötü gelişmemesiyle açıklayan uzmanlar, Güney Amerika’nın en büyük ikinci ekonomisinde risklerin hâlâ aşırı düzeyde olduğunun unutulmaması gerektiğini belirtiyor.

Bu riskler dizginsiz enflasyon, sürekli olarak artan toplumsal rahatsızlık, Merkez Bankası döviz rezervlerinin neredeyse boş olması ve Arjantin ekonomisine duyulan güvensizlikler olarak ortaya çıkıyor.

BBVA Research’in aralık ayında yaptığı bir araştırma, Arjantin’in durumuna ışık tutuyor.

Bu araştırmanın başlıca öngörüleri şu şekilde:

- Arjantin’in 3 Ağustos 2022’de göreve gelen Ekonomi Bakanı Sergio Massa’nın IMF (Uluslararası Para Fonu) çözümlerini uygulama ve kamu bütçe dengesinin gidişatını düzeltme konularında başarılı olduğu, ancak bir seçim yılı olan 2023’te kamu bütçe dengesini hedefte tutmanın zorlaşacağı;

- Enflasyonun bu yılı yüzde 99 ile kapatacağı ve sonraki yıl artmaya devam ederek yüzde 105 seviyelerine ulaşacağı;

- Merkez Bankası’nın faiz oranlarının denge noktasını önümüzdeki birkaç ay boyunca koruyacağı;

- Yakın zamanlarda Arjantin’de yaşanan kuraklığın tarım endüstrisinde bıraktığı etkinin 2023’te başlıca zorluk sebeplerinden biri olacağı ve

- “Soya doları” uygulaması sayesinde hükûmetin döviz rezervlerini IMF ile belirlenmiş hedefe yakın bir noktaya getirebileceği.

Bu öngörülerden hareketle, Arjantin’in yakın gelecekte toparlama ihtimalinin oldukça düşük olduğu söylenebiiir. 20. yüzyılın başında dünyanın en büyük 10 ekonomisi arasında olan Arjantin, eşi benzeri görülmemiş bir ekonomik dönüşüm geçirerek şimdilerde Venezuela ile kıyaslanan bir ekonomik seviyeye geldi.