27 Mayıs 1960: Türkiye Cumhuriyeti'nin 'utanç' günleri

Türkiye Cumhuriyeti'nin tarihine 'utanç' günleri olarak anılan, demokrasi, ulusal egemenlik ve halkın iradesine vurulan en büyük darbe 27 Mayıs 1960'da yaşandı. Yargılamaların yapıldığı ardından "Demokrasi ve Özgürlükler Adası"nda TBMM Başkanı Mustafa Şentop'un da katılımıyla 27 Mayıs 1960 Darbesi'nin anlatıldığı "Görsellerle 27 Mayıs 1960 Darbesi Sergisi" düzenlenecek.

27 Mayıs Askeri Darbesi, dönemin Başbakanı Adnan Menderes ile Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan'ın idam kararının ardından mahkemenin karar verdiği Marmara'daki Yassıada da ‘utanç adası’ olarak anılmaya başlanmıştı.

2013 yılında alınan bir karar ile Yassıada’nın ismi “Demokrasi ve Özgürlükler Adası" olarak değişti ve 2015 yılında ise adada çalışmalar başladı.

DEMOKRASİ ve ÖZGÜRLÜKLER ADASI’NDA NELER VAR

18 hektarlık adada kongreler ve uluslararası toplantılar düzenleneceği özel alanlar ile 125 odalı otel, 600 kişilik Adnan Menderes Kongre Merkezi, bin 200 kişilik cami, sergi alanları, seyir terasları, ziyaretçilerin kullanabileceği kafeterya ve restoranlar yer alıyor.

27 MAYIS’TA NE OLMUŞTU?

Türkiye Cumhuriyeti’nin 37’inci yılında, Cumhuriyet Halk Partisi’nden iktidarı devralan Demokrat Parti milletvekili Adnan Menderes Başbakan,  Celal Bayar ise Cumhurbaşkanı olarak belirlenmişti.

TSK içerisinden 37 düşük rütbeli subayın organizasyonu ile yönetime el konulması, emir komuta içinde planlanmayan bir darbe olarak yorumlanırken ilk bildiri de sonradan MHP Genel Başkanı olacak Alparslan Türkeş tarafından okundu.

Cunta tarafından kritik noktalardaki askerlerin üst komuta kademesini etkisiz hale getirmesiyle devlet yönetimine el konuldu. Başında Orgeneral Cemal Gürsel’in bulunduğu Milli Birlik Komitesi, TBMM ve Anayasa’nın feshedildiğini radyodan duyurdu.

Yönetime el konulmasının ardından Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun ve bakanların da bulunduğu devlet ve hükümet yetkilileri tutuklandı. 235 general ve 3 bin 500 subay emekli edildi. 147 öğretim görevlisinin işine son verildi ve 520 hâkim ve yargıç görevden alındı.

28 Mayıs 1960 günü Cemal Gürsel başkanlığında yeni hükümet kurulurken, tutuklu Demokrat Partililer, Yüksek Adalet Divanı’nda yargılanmak için Yassıada’ya gönderildi.

3 İDAM KARARI ONAYLANDI

Yassıada'da yapılan yargılamalar sonrasında Demokrat Parti’den 15 kişi idama, 31 kişi ömür boyu hapse, 418 kişi çeşitli hapis cezalarına çarptırılırken, 123 kişi aklandı.

İdam cezalarından üç kişinin idamı Milli Birlik Komitesi tarafından onaylandı. Maliye Bakanı Hasan Polatkan ve Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu 16 Eylül 1961’de, Başbakan Adnan Menderes ise ertesi gün Yassıada'da idam edildi. Celâl Bayar ve Refik Koraltan ile 11 kişinin idam cezası ömür boyu hapse çevrildi.