Covid-19 yeni ulusal güvenlik sorunları yarattı

Geçtiğimiz yılın son aylarında çıkan ve pek çok uluslararası yapının, normun sorgulanmasına yol açarken, beraberinde ulusal güvenlik tehditleri de getirdi. Bu durumda özellikle ABD için yaşanıyor. Zira Çin, koronavirüsün gölgesinde Güney Çin Denizi’ndeki etkinlik alanlarını genişletiyor. Peki ABD’nin önünde ne gibi seçenekler var?

Geçtiğimiz 4 ay boyunca korona virüs medyada geniş yer bulurken, siyasilerin de ana gündem maddelerinden oldu. Bu durum ciddi fakat sadece ABD, İngiltere, İtalya ya da İspanya için değil tüm dünya ülkeleri için aynı durum söz konusu. ABD’nin hastalığı kontrol atlına alma takıntısı onu diğer tehlikelere karşı kör ederken, otokratlar güçlerini konsolide etmek ve sorunları kendi lehine çözmek için perde arkasında fırsatları kovalıyorlar.

ABD’NİN KARŞI KARŞIYA OLDUĞU ZORLUKLAR

ABD’nin özellikle Asya’daki mücadelesi akuttur. Zira Pekin yönetimi Güney Çin Denizi üzerindeki etkinliğini, nüfuzunu dünyanın farklı alanlara dönmüş bakışları karşısında artırıyor. Dolayısıyla Japonya, Tayvan ve Güney Doğu Asya ülkeleri üzerindeki baskısı artarken, bölgedeki balıkçı gemileri taciz edilip batırılıyor. Çin'in Güney Çin Denizi'ni Spratly Adaları'ndaki garnizonlarıyla fiilen kontrol etmesi, Paracel Adaları'ndaki varlığı ve ABD'nin Filipinler'e erişimiyle ilgili sıkıntılar ciddi bir sorun teşkil ediyor.

Pekin, önde gelen demokrasi savunucularının tutuklanması ve Çin hükümetinin Hong Kong'un içişlerine müdahalesine ilişkin yasağın kaldırılması yoluyla Hong Kong'un "tek ülke, iki sistem" özerkliğine baskı yaptı. Çin’in siyasi savaşı korona virüse rağmen hız kesmenden devam ediyor. Yakın zamanda vandallar tarafından saldırıya uğrayan ve Tayvan’a taşınan bir Hong Kong kitapçısı, tüm yaşananları Hong Kong’u ABD’nin yanında yer almasına bağlıyor.

ÇİN’İN KARŞI KARŞIYA KALDIĞI ZORLUK

Kesin olarak şu söylenebilir, Xi Jinping ve Çin Komünist Partisi (ÇKP) yıldırıcı bir zorluk ile karşı karşıya. Yıllar önce SARS virüsünde olduğu gibi Covid-19 virüsü de Çin için ciddi bir krizdir. Virüsün Vuhan’da ortaya çıkmasına rağmen bunu örtbas edilmesi ve virüs salgının varlığına dair uluslararası kamuoyunun geç bilgilendirilmesi ÇKP’nin rakipsiz yetkinlik iddiasını çürüttü. Öte yandan salgının yol açtığı ekonomik daralma ve ABD-Çin arasında yaşanan soğuk savaş ÇKP’yi olağan üstü bir ekonomik başarıya zorluyor. Bu koşullar altında da ÇKP, milliyetçiliğin kapısını çalacaktır.

Çin’de yöneticiler ve liderlik yapıları önemlidir. Daha iyi bir ideolojik esnekliğin sağlanması ve yanlış giden şeylerin için suçun dağıtılması açısından ÇKP liderliği geçmişten beri kasıtlı olarak kolektif oldu. Karar verme o zamanlar çok daha bilinçliydi. Daha son günlerde, Xi liderliği merkezileştirdi ve ömür boyu görev süresi üstlenmek için harekete geçti. Bu durum karar alma sürecinin hızlanmasına olanak sağladı ama sorumluluğu tek bir kişiye yükledi. Dolayısıyla Pekin salgınla mücadelede her ne kadar da başarılı olduğunu iddia etse de bir başarısızlık aşikardır ki, bu da Xi’nin sorumluluğundadır.

ABD’NİN AZALAN CAYDIRICILIĞI

Çin'in kapsamlı siyasi savaşıyla yüzleşmek, tam uygulamayı bekleyen tutarlı bir ulusal çaba gerektirirken, kuşkusuz geleneksel caydırıcı güce dayandırılmalıdır. Ancak Amerika'nın geleneksel caydırıcılığı son yıllarda azaldı. Çin “yakınlık zulmünden” hoşlanıyor ve devasa kara kütleleri boyunca güçlü bir füze cephaneliği kurdu. Bunun Çin'in yaygın gözetim yeteneği ile birleşmesi, ABD’yi Çin’i havadan ve karadan kontrol etmeye yönlendiriyor. Buna karşın Doğu ve Güney Çin Denizlerinde faaliyet gösteren Çin hava ve deniz kuvvetleri, uzak mesafeden doğru ve yönlendirilmiş uzun menzilli silah cephaneliği ile doğrudan desteklenecektir. 

Öte yandan son 20 yıldır Çin’in askeri alanda modernizasyona gitmesi ve envanterini artırması da ABD için bir tehdit unsuru oluşturmaya başladı. Zira Güney ve Doğu Çin Denizi’nde müttefiklerini korumaya çalışan ABD’nin askeri envanteri bazı noktalarda Çin’den aşağı kalıyor. 

ABD’NİN ÖNÜNDEKİ SEÇENEKLER

Koronavirüse rağmen, Amerika'nın müttefiklerini ve arkadaşlarını bir araya getirme ve ülkenin geleneksel caydırıcılığını güçlendirmeye başlama fırsatı var. 2018 Ulusal Savunma Stratejisi, Hint Pasifik bölgesini Savunma Bakanlığı için öncelikli sahne haline getirdi. 2020 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'nın 1253. Bölümü, ABD Hint-Pasifik Komutanı Komutanından stratejideki gereklilikleri karşılamak için gereken kaynakların bağımsız bir değerlendirmesini sağlamakla görevlendirildi. Bu değerlendirme tamamlandı. Kabul Phil Davidson rapora şu unvanı verdi: Avantajı Geri Kazanma. Bu kesinlikle doğru bir adım.

Söz konusu değerlendirmeye Avrupa Savunma Misyonu’nun Pasifik versiyonu deniyor ve destekleyeni var. Bu misyon içerisinde uyulması gerek 5 madde var;

• Müşterek kuvvet öldürücülüğü,

• Kuvvet tasarımı ve duruş,

• Müttefiklerin ve ortakların güçlendirilmesi,

• Tatbikatlar, deney inovasyonu,

• Lojistik ve güvenlik sağlayanlar.