ABD ve Çin’in Covid-19 tartışması BM Güvenlik Konseyi’ni kitledi

Covid-19’un başta ABD olmak üzere dünya genelinde yayılması durdurulamazken, Pekin ve Washinton’un küresel salgın krizini mücadelenin yeni alanına dönüştürmesi krizi daha de derinleştiriyor. Son olarak iki ülke arasında yaşanan tartışma, koronavirüse karşı BMGK’da görüşülen tasarının askıya alınmasına neden oldu.

Çin’de ortaya çıkan ve kısa sürede tüm dünya ülkelerini etkisi altına alan küresel ekonomiyi, toplumsal hayatı, insan psikolojisini etkilediği kadar diplomasiyi de etkiliyor. Covid-19’un küresel sisteme verdiği hasar hesaplanamazken, virüsün doğal yollarla mı yoksa yapay olarak mı ortaya çıktığına dair tartışmalar da sürüyor.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Çin arasında patlak veren ticaret savaşları, koronavirüs salgını ile yeni bir boyuta taşındı. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü ABD ordusunun Vuhan’da düzenlenen bir askeri etkinlik sırasında virüsü yaydığını iddia ederken, Washington ise Çin’i virüs salgınını daha önceden dünyaya duyurmamasından ötürü suçluyor.

İki arasındaki koronavirüs tartışması sürerken, dünya genelinde özellikle ABD’deki salgın krizi giderek derinleşiyor. ABD genelinde 1 milyon 133 bin 69 Covid-19 vakası görülürken, 66 bin 385 kişi de virüsten hayatını kaybetti. Dünya genelinde ise Covid-19 vakası 3 milyon 441 bin 767, hayatını kaybedenlerin sayısı da 244 bin 084’e ulaştı. İki süper gücün birbirlerine karşı ithamlarda bulunması hem kendi ülkelerinde hem de dünya genlinde krizin derinleşmesine neden oluyor. Zira uluslararası kamuoyu iki ülke arasında yaşanan mücadeleden ötürü bir masa etrafında oturamıyor. Bu durum da dünya genelinde virüsün yayılmasının önüne geçilmesini engelliyor.

BM GÜVENLİK KONSEYİ KİTLENDİ

Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, bu kez de ABD ve Çin arasındaki salgın tartışmaları ve karşılıklı suçlamalar yüzünden kilitlendi. Küresel sistemi tehdit eden Covid-19 salgınıyla mücadele etmek ve konuyu görüşmek üzere bir kez daha bir araya gelen Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi toplantısı, BM Genel sekreteri Antonio Guterres’in salgının uluslararası barış ve güvenliği tehdit ettiği ve 2. Dünya Savaşı'ndan beri en zorlu kriz olduğu uyarılarına rağmen eleştirilerin hedefi oldu.

Konsey'in daimî üyesi Fransa ve geçici üyelerinden Tunus tarafından hazırlanan Kovid-19 karar tasarısı ise ABD ve Çin arasında yaşanan gerginlik yüzünden BM Güvenlik Konseyini kilitledi. ABD Başkanı Donald Trump’un Covid-19’a “Çin ve Vuhan virüsü” gibi isimler takması Çin’i kızdırırken, konseyin toplantısını da bir müddet geciktirdi. Son olarak ABD Başkanı Donald Trump'ın koronavirüsün Çin'in Vuhan kentindeki bir laboratuvarda ortaya çıkmış olabileceği iddiaları iki ülke arasındaki tartışmaları daha da alevlendirdi.

Tartışmaları bir adım daha ileri taşıyan Başkan Trump, salgından sorumlu tuttuğu Çin'i kendisine 3 Kasım'daki ''seçimleri kaybettirmeye çalışmakla'' suçlarken, Çin ise suçlamalara cevap vermekte gecikmedi. Pekin, Trump yönetimini ''salgına karşı iyi hazırlanmamak'' ve Çin'i ''iç siyasete malzeme yapmakla'' eleştirdi.

Diplomatik kaynakların verilerine göre ayrıca, ABD'nin, BM Güvenlik Konseyinin görüştüğü karar tasarısında, ''Çin yanlısı ve salgınla mücadelede başarısız olmakla'' eleştirip fon desteğini kestiği Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) atıfta bulunulmasına karşı çıkması ve ölü ve vaka sayıları dahil doğru veri paylaşımı ve şeffaflık talep etmesi iki ülkeyi bu noktada da karşı karşıya getirdi.

TASARI ASKIDA KALDI

2017 yılında ABD ile Çin arasında başlayan ticaret savaşların devam ederken, mücadele alanında yeni bir cephe açıldı; Covid-19. Kısa sürede tüm dünya ülkelerin etkisi altına alan virüs, beraberinde iki ülkenin karşılıklı olarak suçlamalarını getirirken, aynı zamanda da uluslararası müzakerelerin sekteye uğramasına neden oldu. Sonuç olarak, ABD ve Çin arasındaki görüş ayrılığı söz konusu tasarıyı askıda bıraktı.

Tasarı, savaş bölgelerinde salgınla mücadele kapsamında insani yardımların engelsiz ve sürdürülebilir bir şekilde yapılabilmesi için 90 gün küresel ateşkes talep ediyor. Bu ülkeler arasındaki güç dengeleri yüzünden yaşanan anlaşmazlıklardan ve liderlik eksikliğinden sitem eden BM Genel Sekreteri Guterres de ısrarla küresel ateşkes çağrısı yapmaya devam ediyor.

Guterres, salgının Suriye ve Yemen gibi savaş bölgelerinde yayılması durumunda kontrol altına alınmasının mümkün olmayacağı ve felaketle sonuçlanacağından endişe duyuyor ve küresel güçlerin harekete geçmesini istiyor.