İran-Umman Doğalgaz Boru Hattı’nın önemi ne?

ABD’nin 2018 yılında İran’a yaptırım kararı alması, petrol ihracında düşüşe neden olurken, ülkede ekonomik krize yol açtı. Bu durum İran’ı gelirlerde çeşitliliğe yönlendirdi ve yeni ihraç rotalarının da araştırılmasına yol açtı. Bu kapsamda Tahran, Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığını azaltmak için İran-Umman doğalgaz boru hattının inşasına başladı. İran, küresel piyasalara ulaşmak için yeni yollar ararken, ABD, Tahran’a yönelik yaptırımların süresini uzatmaya çalışıyor.

İran, Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Hürmüz Boğazı’nı kapama ihtimalin karşı yeni bir strateji belirlemişti. Dış politikada İran’a yönelik agresif bir yaklaşım zaman zaman ‘hard power’a da başvuruyor. Fakat ABD için en önemli nokta, İran’ın ekonomisi. Uzun süredir uygulanan yaptırımlarla İran’a yaptırımlar uygulayan ABD, böylelikle İran’ın Yemen, Lübnan, Suriye ve Irak’taki askeri-ekonomik faaliyetlerini durdurmayı hedefliyor.

İran’ın ekonomisini hedef alan ABD’nin öncelikler Tahran’ın petrol gelirlerini hedef alıyor. Bu kapsamda 2018 yılında İran’a yönelik yaptırım kararlarını açıklayan ABD, 2019’da da İran’dan petrol alımında muaf tutulan ülkeleri de yaptırım listesine ekledi. Böylelikle İran’ın tüm gelirlerini kısıtladı. Öte yandan Hürmüz Boğazı’nı da kontrol altına almaya çalışan ABD, İran gemilerinin boğazdan geçişini de kısıtladı. Petrol ihracatı için Hürmüz’e ciddi anlamda bağlı olan İran, ABD’nin girişimleri karşısında boğaza bağımlılığını azaltacak yeni projeler geliştirdi. Bu kapsamda Tahran’ın geliştirdiği en önemli projelerden biri İran’ın Hürmüz’e olan bağımlılığını azaltacak olan Umman-İran Doğalgaz Boru Hattı’dır.

UMMAN-İRAN DOĞALGAZ BORU HATTI

İran’da yerli üretimin teşvik edilmesi ve artırılması için “"Üretimde Atılım" sloganıyla düzenlenen bir programa katılan İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, ülkenin güneyinde Basra Körfezi kıyısında bulunan petrol bölgesi Gure ile Umman Denizi kıyısındaki Cask Limanı arasında 1000 kilometre uzunluğunda bir petrol boru hattı döşendiğini belirtti. Ruhani, "Petrol ihracatımız artık Hürmüz Boğazı'na göbekten bağlı değil. İran tarihinde ilk defa böyle bir proje gerçekleştiriliyor" dedi.

Korona virüse ve ABD’nin yaptırımlarına rağmen ekonomik büyümenin petrol olmadan da yüzde 1,1 pozitif gerçekleştiğini kaydeden Ruhani, "Petrole yaptırım uygulanıyor yoksa Petrol Bakanlığımız günlük 3 milyon varil ihraç edecek kapasiteye sahip. Yaklaşık 2 milyon 800 bin varil petrol ihraç edebiliriz" diye konuştu.

Ruhani, "az tecrübeli" olarak nitelendirdiği ABD Başkanı Donald Trump'ın müzakere çağrılarını ise şu şekilde değerlendirdi, “Şimdi müzakereye hazır olduklarını söylüyorlar. Sözleri çok ilginç. Müzakere yapmaya hazırım ne demek? Kim müzakere masasından çekildi? Kim müzakere masasını kırdı? Kim müzakere odasını ateşe verdi? Biz uluslararası taahhütlerimize bağlı kaldık ve mantıklı, makul, ahlaklı bir siyaset yürüttük. Onlar tüm değerleri ayaklar altına aldı ve o yüzden her gün yalan söylüyorlar. Halkımız bu gerçeği bilmelidir.

ABD SİLAH AMBARGOSUNUN UZATILMASINI GÜNDEME GETİRDİ

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) 13 yıldır İran’a uyguladığı silah ambargosu 2015’te imzalanan nükleer anlaşma kapsamında ekim ayında son eriyor. Fakat silah ambargosunun son ermesini istemeyen ABD, ambargosunun yenilenmesini ön gören bir karar tasarısını BMGK’ya sundu.  

Uluslararası yaptırımların yenilenmesini isteyen ABD, BM Güvenlik Konseyi'ne sunduğu yeni karar tasarısında, İran'a silah ve ilgili materyallerin satışı, tedariki ve transferinin yasaklanmasını talep ediyor. Tasarıda, ülkelere, İran'a giden gemilerde 'yasaklı malzemeler olduğuna dair makul gerekçeler' bulunduğu sürece, denetleme çağrısı da yapılıyor.

POMPEO: AVRUPA VE ASYA, İRAN’IN HEDEFİ OLABİLİR

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Twitter üzerinden yaptığı açıklamada, BM’nin İran’a yönelik uyguladığı silah ambargosunun ekim ayında sona ereceğini belirterek, “İran, Rusya’nın Su-30 ve Çin’in J-10 savaş uçaklarından alabilecek. Bu son derece ölümcül uçaklar ile Avrupa ve Asya, İran’ın hedefi haline gelebilir. ABD buna asla izin vermeyecek” dedi.