ABD, S-400 yaptırımı uygularsa ne olur?

Son G-20 zirvesinde S-400 ve F-35 ile alakalı hem Erdoğan’dan hem de Trump’dan olumlu mesajlar gelsede ABD Kongresi’nin ‘Amerika’nın Hasımlarına Yaptırımlarla Karşı Koyma Yasası’ (CAATSA) kapsamında yaptırım uygulaması olası ihtimal dahilinde gözüküyor.

ABD, S-400 yaptırımı uygularsa ne olur?

Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı hava savunma sistemi S-400’ün teslimatına, bölgedeki dengeleri değiştireceği düşüncesiyle karşı çıkan ABD yönetimi askeri kanadının, baskıyla CAATSA yasasını uygulatıp uygulatmayacağı merak konusu. Halihazırda örtülü bir askeri ambargo uygulayan Amerika Birleşik Devletleri’nin yaptırımlarına ise Türkiye yabancı değil. 

 Peki CAATSA nedir?

2 Ağustos 2017 yılında ABD Kongresi'nin onayladığı yasa Rusya, İran ve Kuzey Kore'ye son dönemlerde uygulanan yaptırımların yolunu açmıştı. Bu yasa kapsamında Rusya savunma sanayi ve istihbarat servisleriyle iş yapan şirketlere yaptırım uygulanması öngörülüyor. Eylül 2018'de ise ilk kez Çin'in Merkezi Askeri Komisyonu'nun Cihaz Geliştirme Departmanı'na karşı CAATSA altında dolaylı yaptırım uygulanmıştı. Türkiye'nin Rusya'dan S-400 satın almasının CAATSA'nın 231'inci maddesini ihlal edeceği ve yaptırımların gündeme geleceği ifade edildi. Ancak özel durumlarda Başkan'a bu yaptırımları geçici olarak kaldırma yetkisi de veriyor.

Muhtemel yaptırımlar ve Türkiye’ye olası etkileri

Türkiye, Amerika yaptırımlarına yabancı değil. Genelde ABD iki tür yaptırım uyguluyor; silah ambargosu ve ekonomik ambargo. Türkiye silah ambargosunu Kıbrıs Barış Harekatı sırasında yaşadı ve karşılık olarak da ülkedeki Amerikan üslerini kapadı. Bu süreç 3 yıl kadar sürdü. Tükiye o yıllarda 60 dolarlık askeri parçayı 600 dolara temin ediyordu fakat o ambargo Türkiye ‘yerli savunma sanayi’ nin doğuşu olarak geri döndü. Şu anki durumsa biraz daha farklı. Amerika halihazırda Türkiye’ye örtülü bir silah ambargosu uyguluyor. Zaten S-400’lerin alınmasının sebebi bu üstü kapalı ambargoydu(Patriotların satılmaması). Bu yaşanan olaylar bile ABD’nin Çin’in kendisini geçeceği korkusunu gösteriyor.

S-400 ile alakalı olarak Amerikan Senatosu Türk bankalarına kredi verilmemesi için bir yasa tasarısı üzerinde çalışmıştı. Türkiye ise dış yatırıma muhtaç olan bir ülke konumunda. Bu durum ise Türkiye’yi ekonomik olarak kırılgan hale getirmekte. Amerika eğer kredi verilmesini durdurursa, bu ülkemiz için çokta iyi bir durum olmayacaktır. Bu yaptırımlara Avrupa ülkeleri de katılırsa Türkiye için daha zorlayıcı olacaktır. Bu konuda Avrupa devletlerinin İran ambargosu konusunda ABD’yi yalnız bıraktığını ve Türkiye’nin elindeki mülteci kozunu düşündüğümüz zaman Avrupa devletlerinin bu ambargoya dahil olması düşük ihtimal fakat ihtiyatlı olmakta fayda var. 

Burada gözden kaçmaması gereken temel konu; yıllardır hava savunma sistemi satmayan müttefikimizin kendimizi korumak için başka kaynaklarıdan “savunma” silahı aldığımızda bize ambargo uygulayacağını açıklamasıdır. Doğu Akdeniz’i Orta Doğu’yu ve Ege’yi birlikte düşündüğümüzde “Acaba hedefte miyiz?” sorusu akıllara gelmektedir.