ABD ile Taliban’ın anlaştı ama barış belirsiz

ABD ve Taliban, Katar'ın başkenti Doha'da tarihi bir anlaşma imzaladı. Anlaşma uyarınca Taliban'ın yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde, ABD ve müttefikleri Afganistan'daki tüm askerlerini 14 ay içinde çekecek. Anlaşma sağlandı ancak barış şimdilik uzak..

Afganistan Devlet Başkanı Eşraf Gani'nin Taliban'la barış görüşmelerinin başlayacağı 10 Mart'a dek kısmi ateşkesi sürdüreceğini duyurmasını Taliban'ın tersi yönde açıklaması izledi. 

Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahit'ten ise "Şiddet azaltımı artık sona ermiştir ve operasyonlarımız normal şekilde devam edecektir" açıklaması geldi. 

“KABİL İRADESİNE KARŞI OPERASYONLAR DEVAM EDİYOR”

Sputnik’in aktardığı bilgilere göre AFP'ye konuşan Zabihullah, "ABD ile yapılan anlaşma uyarınca, mücahitlerimiz yabancı güçlere saldırmayacak, ama Kabil idaresine karşı operasyonlarımız devam ediyor" dedi. 

Taliban Sözcüsü Zabihullah Mücahit

 

Afgan Savunma Bakanlığı sözcü yardımcısı Favad Aman, ateşkesin gerçekten sona erip ermediğiyle ilgili nabız yoklaması yaptığını söyleyerek "Bize ülkede büyük saldırı düzenlendiğine dair bir haber gelmedi henüz" dedi. 

Taliban cumartesi günü Doha'da anlaşma imzalandığından beri resmen zafer kutlamaları yapıyor.

HUZURLU GEÇEN BİR HAFTA

Doha Anlaşmasına göre tüm yabancı güçler Afganistan'ı 14 ay içinde terk edecek, Taliban bunun gerçekleşmesi için güvenlik garantisi sunarken Kabil hükümetiyle müzakere sözü verdi. 

Afganistan Taliban ile ABD ve Afgan hükümeti arasındaki kısmi ateşkes sayesinde saldırılar olmaksızın bir hafta geçirdi ve Afganlar gündelik hayatlarını normal şekilde sürdürme fırsatı buldu. 

GANİ ANLAŞMAYA TARAF OLMADI

Ancak Doha Anlaşması'nın binlerce Taliban mahkumunun serbest bırakılmasını kapsayan maddesiyle ilgili anlaşmaya taraf olmayan Gani'den bugün bağlılık taahhüt etmediği açıklaması geldi.

Buna koşut, Taliban da Afganlar arası görüşmelere katılmayacağını ve hükümet güçlerine yönelik operasyonları başlatacağını duyurdu.

“MAHKUMLAR BIRAKILMAZSA AFGANLAR ARASI GÖRÜŞME DE OLMAZ”

Reuters'e konuşan Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahit'in 5 bin Taliban mahkumu bırakılana dek Afganlar arası görüşmelere katılmayacaklarını söylemesiyle Afganistan'daki savaşın bitmesinin önüne büyük bir engel daha konulmuş oldu.

Zabihullah "Afganlar arası görüşmelere tümüyle hazırız, ama 5 bin mahkumumuzun bırakılmasını bekliyoruz. 100 - 200 eksik fark etmez, 5 bin mahkumumuz bırakılmazsa Afganlar arası görüşme de olmaz" dedi. 

Anlaşma 10 Mart'ta Taliban'ın elindeki 1000 hükümet mensubu esiri bırakmasına karşılık hükümetin de 5 bin Taliban mahkumunu salmasını öngörüyor. 

TRUMP BÖYLE BİR TALEPTE BULUNMADI

Gani, pazar günkü açıklamasında ABD Başkanı Donald Trump'ın mahkum bırakılması talebinde bulunmadığını ve bunun geniş çaplı barış anlaşması kapsamında görüşülmesi gerektiğini söylemişti. 

Taliban'ın açıklamaları üzerine Gani'nin sözcüsü Sıddık Sıddıki, "Afgan hükümeti 5 bin Taliban mahkumunu bırakma yönünde herhangi bir taahhütte bulunmamıştır. Mahkum bırakma görüşme önşartı olamaz, bu konu müzakerelerin  bir parçası olmalıdır" karşılığını verdi. 

ABD ile Afgan hükümetinin ortak açıklamasında, her iki taraftan önemli sayıda esirin bırakılmasının uygulanabilirliğiyle ilgili görüşmelerde hükümetin yer alacağını belirtiyor, ama belli bir sayı ve takvimden söz etmiyor. 

ATEŞKES SÜRECİNİN AFGANİSTAN’A NE GİBİ ETKİLERİ OLABİLİR?

ABD’nin Taliban’la anlaşması ve askerlerin çekilmesi ihtimali, yerel halk temsilcilerinin kendi güvenliklerini kendilerinin sağlaması için adımlar atması, doğacak olan güç boşluğunda adeta fiilen bölünmüş bir Afganistan ortaya çıkaracağa benziyor. Yoğun şiddet eylemlerinin görüldüğü ülkede, yaşanan mevcut siyasi iklimle birlikte, gelecek günlerin daha da sıkıntılı geçeceği kuvvetle muhtemel gözüküyor.

Savaş Çalışmaları Enstitüsü(ISW)’den elde edilen Independent Türkçe’nin aktardığı bilgilere göre, Tacik, Özbek ve Hazara liderlerinin ABD ve NATO’nun Afganistan’dan çekilmesinin ardından olası bir güç savaşı hazırlığıyla kendi etnik topluluklarını seferber ettiğine dair göstergeleri inceledi. ISW’den Scott DesMarais’in analizine göre Afganistan’daki Peştunların da yakında seferber hazırlıklarına başlaması olası.

DesMarais’in analizinde ABD’nin, Taliban’la ABD ve NATO güçlerinin Afganistan’dan çekilmesi üzerine düzenlediği ikili anlaşmanın tamamlanmak üzere olduğu belirtildi. Çekilme karşılığında Taliban’ın farklı milletlerden (El Kaide ve DAEŞ’i de içeren) militanların Afganistan’dan düzenlenen küresel saldırıları engelleyeceğini vadettiği iddia ediliyor.

DesMarais’in aktardığına göre Taliban anlaşmanın ardından diğer Afgan siyasi liderlerle Afganistan’ın geleceğine dair müzakere yürütecek. Anlaşmanın kesin maddeleri belirsizliğini korurken, ABD müzakerelerin Afganistan’ın yeni hükümetine odaklanacağına işaret ederek görüşmelerde mevcut Afgan hükümetine açıkça destek vermekten imtina etti. Analizde mevcut hükümete verilen desteğin durdurulmasının ABD ve NATO açısından büyük bir taviz anlamına geldiği belirtildi. Bu doğrultuda DesMarais, ABD ve Taliban arasındaki ikili anlaşmanın mevcudiyetinin ve maddelerinin tamamlanmasının Afgan hükümetini oyun dışı bırakacağına ve ciddi biçimde zayıflatacağına işaret ediyor.

ISW’de yer alan analize göre siyasi ağırlığı olan Afgan liderler, Taliban’la söz verilen gelecek müzakerelerin çökmesi olasılığına karşı çoktan önlemler almaya başladı. Bu hazırlıklar Afganistan hükümeti dışındaki Özbeklerin, Türkmenlerin, Taciklerin ve Hazaraların kendi bölgelerini kuvvetlendirmesine yol açarak iç savaş ihtimalini daha da artırıyor.