ABD felaketi yaşıyor

ABD'de koronavirüs felaketi bitmemişken üstüne orman yangınları da eklendi. Ülke tam anlamıyla felaketi yaşıyor. Yıllardır ormanların alev alev yanması nedeniyle diğer ülkelere kıyasla bir kabusu yaşayan ABD’de, son 10 yılda 70 milyon dönüme yakın alan kül oldu. 60’lı yıllardan bugüne kadar bakıldığında bu en yüksek verilerden biri. Peki ABD'deki bu yangınların nedeni ne?

ABD'de Oregon, Washington gibi diğer batı yakası eyaletlerinde de can kayıplarına mal olan orman yangınları sürüyor. Yetkililerin verdiği bilgiye göre, yangınlarda şu ana kadar en az 27 kişi hayatını kaybetti, 500 bin kişi de evlerini terk etmek zorunda kaldı. Dış dünya ile bağlantısı kesilen bölgede ölü sayısının daha da artmasından endişe ediliyor.

Ülkede orman yangınlarının neden olduğu tahribata uzun vadeli bakacak olursak, özellikle son 20 yılda yanan alan önemli ölçüde arttı. Ülkenin ulusal itfaiye merkezi National Interagency Fire Center'ın verilerine göre 10 yıllık aralıklarda yanan alan daha önce azalırken, bu rakamlar 2000-2009 ve 2010-2019 yıllarında arttı. Her iki zaman dilimi için de ABD'de neredeyse 61 ve 68 milyon dönümlük alan yandı.

Yangınlarda şu ana kadar neredeyse 3 milyon 200 bin hektarlık bir alanın kül olduğuna dikkat çekilirken, halihazırda yüksek seyreden sıcaklıklara kuru rüzgarların da eklenmesinin alevlerin kontrol altına alınmasını güçleştirdiği belirtiliyor. Bölgede 20 binden fazla itfaiye mensubu yangınları söndürmek için uğraş veriyor. Gelecek günlerde sıcaklıkların düşmesinin beklendiği ve bunun yangınları söndürmede olumlu bir rol oynayabileceği ifade ediliyor.

Uzmanlara göre, yangınlardaki artışın en önemli nedeni iklim değişikliği ve buna bağlı olarak ortaya çıkan küresel ısınma. Kaliforniya tarihindeki en büyük yangınlar 2018'in Kasım ayında meydana gelmiş, yaşanan bu afette 86 kişi hayatını hayatını kaybetmişti. Sadece California'da, son 10 yılda yıllık yangın söndürme maliyetleri 422 milyon dolara ulaştı.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN YANGINA ETKİSİ

Uzmanlar küresel ısınmanın orman yangınlarının çıkmasını doğrudan etkilemediğini ifade ediyor. Ancak iklim değişikliyle artan sıcaklığın, kuru havaya ve bitki tabakasının değişmesine sebep olması nedeniyle, büyük orman yangınlarına zemin hazırladığı belirtiliyor.

"CalFire California" kurtarma ekiplerine göre Kaliforniya'da en çok hasara yol açan en büyük beş yangın 2015'ten bu yana meydana geldi. Bu konuda Columbia Üniversitesi'nin 2016'da yaptığı bir çalışma, insan faaliyetlerinin sebep olduğu iklim değişikliğinin, ABD’nin batı bölgesindeki yangınlardan iki kat daha fazla hasara yol açtığını gözler önüne serdi.

Sonuç olarak, son yıllarda artan hava sıcaklığı, Kaliforniya ormanlarında meydana gelen yangınların daha hızlı yayılmasına sebep oluyor. Kaliforniya eyaletinin öngörülerine göre, sera gazı emisyonlarının bu hızda artmaya devam etmesi halinde, 2100 yılında orman yangınların yüzde 77 artabileceği belirtiliyor.

İNSAN FAKTÖRÜ YANGINI ETKİLİYOR

Sorunun temelinde asıl olarak iklim değişikliği ve insan faktörü var. Uzmanlara göre, yangınlardaki artışın arkasında yatan ana etkenler, iklim değişikliğinden kaynaklanan daha sıcak ve kurak hava koşulları ile tarım faaliyetleri için arazi dönüşümü ve ormanlara zarar verme gibi diğer insan faktörleri olarak sıralanabilir. Üstelik bu sadece ABD için değil dünya genelinde de böyle. Avustralya’da geçen yıl sonlarında başlayıp aylarca süren ve insanların, hayvanların hayatını kaybetmesine neden olan orman yangınları çıktı mesela. Yani orman yangınları küresel olarak endişe verici düzeyde yayılıyor. 70’li yıllardan günümüze kadar yüzde 20’ye yakın bir artış var. 

YANGIN RİSKİ OLAN BÖLGELERE YERLEŞİM

Yetkililer insanların yangın riskinin yüksek olduğu bölgelerde yaşamalarının da bir risk faktörü olduğunu vurguluyor. Bugün, Kaliforniya'daki yedi milyon ev, yangın riskinin yüksek olduğu bölgelerde bulunuyor. Bu oranın 1940’lı yıllara oranla en az on kat daha fazla olduğuna dikkat çekiliyor.

Uzmanlar, Orman Şehir Geçiş Noktaları (Wildland Urban Interface) olarak adlandırılan yeni tarz yapılaşmaların da arka kısımlarının orman arazisi olmasından dolayı yangın anında risk teşkil ettiğine vurgu yapılıyor.