ABD Çin’e karşı yeni bir cephe açtı

Tibetin sürgündeki lideri 60 yıl aradan sonra ilk defa ABD’ye ziyaret gerçekleştirdi. Tibetli liderin ABD ziyareti uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırırken, Pekin tarafından henüz bir açıklama gelmedi. Fakat Tibet-ABD yakınlaşması ABD’nin Çin’in Güney’den sıkıştıracağı yorumlarının yapılmasına neden oldu.

Sürgündeki Tibet hükümetinin lideri Lobsang Sangay, 60 yıl aradan sonra ilk defa Beyaz Saray'ı ziyaret ederek ABD’nin Tibet Özel Temsilcisi Robert Destro’yla bir araya geldi. Ziyaretin ardından Voice of Amerika’ya konuşan Sangay, "Sürgündeki Tibet yönetiminin resmen tanındığını ve saygı ifadelerini duymak beni mutlu etti ve gururlandırdı. Tibet meselesinin aciliyetini ve anlamlı, gerçek bir özerklik için mücadelemizi ele aldık" dedi. Sangay, 60 yıldır sürgündeki Tibetlilerin ABD yönetimiyle bu kadar üst seviyede bir temas kurmayı umut ettiğini de ifade etti. 

1950'de Çin, Tibet'in kontrolünü ele geçirmiş, başta ruhani lider Dalay Lama olmak üzere pek çok Tibetli bu duruma karşı çıkmıştı. Pekin yönetimine karşı 1959 yılındaki başarısız ayaklanmanın ardından Dalay Lama'yla birlikte binlerce kişi Tibet'i terk etmek zorunda kalmış, Hindistan'ın kuzeyinde sürgünde Tibet hükümeti kurulmuştu. 

Çin yönetimi, Tibet'in 700 yıldır kendi toprakları içinde bulunduğunu, Tibetliler ise ülkelerinin bağımsız olduğunu savunuyor. Pekin, Dalay Lama'nın Tibet için daha fazla özerklik talebini, gizli bağımsızlık çabası olarak değerlendiriyor. Washington ve Pekin arasındaki ilişkilerin bu sene yeniden gerilmesinin ardından, ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo Tibet'teki insan hakları ihlalleri konusunu yeniden gündeme taşımıştı.

ABD ÇİN’E KARŞI YENİ CEPHE AÇTI

Geniş bir coğrafyaya yayılan Çin, siyası bakımından, özerk bölgelere, eyaletlere ve otonom bölgelere bölünmüştür. Tüm bölgeler üzerinde otoritesini sağlamaya çalışan Pekin yönetimi politikalarının yansımaları son dönemlerde özerk Hong Kong’da net bir şekilde görüldü. Aynı şekilde özerk Doğu Türkistan üzerinde de baskı kuran Pekin yönetimi ana karanın uluslararası güçler tarafından özerk bölgeler üzerinden baskılanmasını istemiyor. Dolayısıyla özerk bölgeler üzerindeki otoritesini arttırmanın yollarını arıyor.

Pekin yönetimi Hong Kong ve Doğu Türkistan’da uyguladığı politikalardan ötürü zaten baskı altındaydı. ABD Temsilciler Meclisi, geçtiğimiz günlerde Hong Kong ve Doğu Türkistan’da yaşananlara yönelik bildiri yayınlamıştı. Aynı şekilde Avrupa Birliği parlamentosu da yaşananlara sesiz kalmadı ve bildiri yayımladı.

Pekin yönetiminin Hong Kong ve Doğu Türkistan’da uyguladığı politikaların uluslararası kamuoyunda yankıları hali hazırda sürerken, ABD Çin’in tepkisine ve bölgesel baskıyı artırmasına neden olacak bir girişimde bulundu. 60 yıldır Pekin’in kontrolünde olan Tibet’in sürgündeki lideri 60 yıl aradan sonra ilke defa ABD’ye ziyaret gerçekleştirdi. Bu durum ABD’nin Tibet üzerinden Çin’i baskılayacağı yorumlarına neden oldu. Pekin tarafı Tibet-ABD yakınlaşmasına dair henüz bir açıklama yapmazken, ilerleyen günlerde açıklama yapılacağına dair beklentiler mevcut.