5 soruda Barış Pınarı Harekatı

Daha önce Suriye'nin kuzeyine Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı operasyonlarını gerçekleştiren ve bölgedeki terör varlığı nedeniyle birçok kez yeni operasyonların gerçekleşeceği sinyalini veren Türkiye, 14 Ekim'de Barış Pınarı Harekatı'nı başlattı. Türkiye için 2019 yılının en önemli olaylarından biri olan Barış Pınarı Harekatı'nı 5 soruda sizler için ele aldık. Türkiye amacına ulaşabildi mi? Operasyonun asıl amacı nedir? Mutabakat maddeleri neler? Operasyon sonlandı mı?

5 soruda Barış Pınarı Harekatı

Dünya genelinde birbirinden farklı gelişmelere sahne olan 2019, içinde bulunduğu jeoplotik konum dolayısıyla Türkiye için daha da hareketli geçti. Birçok çatışmanın, insani, siyasi ve ekonomik krizin yaşandığı bölgede bulunan Türkiye, dış politikasında 'kırmızı çizgi' olarak tanımladığı PKK koridorunun kurulmasını engellemek amacıyla, 9 Ekim'de Barış Pınarı Harekatını başlattı. Operasyonun amacını, nerede gerçekleştiğini, operasyon sürecini ve varılan mutabakatları 5 soru 5 cevap şeklinde sizler için derledik. 

1)  Mutabakatlar güvenilir mi?

Hala devam etmekte olan mutabakat ile ilgili devlet nezdinde Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, ABD ve Rusya’nın verilen sözleri yerine getirmediklerine dair açıklamalarda bulundu.

Konuyla ilgili olarak açıklamalarda bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Malum, Pence’in Pompeo ile gelişinde 120 saat içerisinde teröristlerin bölgeyi terk etmesi konusunda mutabık kalmıştık. Şu ana kadar bunlar bölgeyi terk etmiş değiller. Aynı şekilde Rusya ile yaptığımız Soçi mutabakatında da 150 saat içinde teröristlerin bölgeyi terk etme sözü vardı. Onlar da bunu yerine getirmediler. Burada birçok sıkıntıyı yaşamaya devam ediyoruz. ABD ile stratejik ortaklığımıza sığmayacak bazı gelişmeler bizi ciddi manada rahatsız etmektedir. Bunu aşabilmek için de bu ziyaretin çok önemli olduğunu düşünüyoruz.” dedi.

Bir diğer açıklamayı da Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu yaptı Çavuşoğlu, Rusya ile ABD’nin mutabakatın gereğini yapmadığını belirterek, “Bizim hazırladığımız metinler üzerinden müzakere yapılarak mutabakat sağlandı ya da ortak açıklama yapıldı. Arkadaşlarımız da gerçekten çok iyi bir şekilde çalıştılar. Sonuçta burada biz iki ülkeyle de 5 gün içinde mutabakata vardık. Burada şu anda bu mutabakatın gereğini yaptılar mı tamamen? Hayır yapmadılar, yapılması lazım. Biz mutabakat gereği üzerimize düşeni yaptık ama tacizler olduğu zaman da gereğini yaptık ama buradan bir netice alamazsak tıpkı Amerika ile denedikten sonra harekatı başlattığımız gibi yine gereğini yapacağız. Bunun başka çaresi yok. Yanı başımızdaki terör tehdidini bizim mutlaka temizlememiz lazım.” ifadelerini kullandı.

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu’nun açıklamalarının ardından Rusya Savunma Bakanlığı Sözcüsü İgor Konaşenkov, bu ithamları şaşkınlıkla karşıladıklarını ifade etti. Rus sözcü, Rusya’nın mutabakattaki yükümlülüklerini yerine getirdiğini belirtti.

Bu açıklamalar çerçevesinde Türkiye taraflara duyduğu güvensizliği açıkça ifade etmiş ve kendi gerekli gördüğü durumda operasyonun devam edeceğini açıkça belirtmiştir. Barış Pınarı Harekatı sonlanmamış ve mevcut durumda sahadaki görünüm Soçi mutabakatında belirtilen sınırlar çerçevesinde seyretmektedir. Olası bir saldırı ve ihtiyaç durumunda Türkiye, operasyon hakkını saklı tutmaktadır.

2) Harekat hangi bölgelerde gerçekleşti?

Operasyon, Tel Abyad ve Rasulayn arasında 120 kilometrelik alanda gerçekleşti. Alanın kontrolü tamamiyle Türk Silahlı Kuvvetleri’nin elinde bulunuyor. Operasyonun sınırı ise 32kilometre derinlikteki M-4 karayolu olarak belirtildi.

Bölgede gerçekleştirilen operasyonda siviller, tarihi yapılar, turistik mekanlar korunarak gerekli hassasiyet gösterilmekte olup nihai hedef PKK ve DAEŞ terör örgütleri olmuştur.

3) Sahada operasyon nasıl işledi?

Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı harekatlarında olduğu gibi, eski ismiyle ÖSO yeni ismiyle Milli Suriye Ordusu(MSO) sahada ön saflarda yer almıştır. Türk Silahlı Kuvvetleri MSO mensuplarına operasyon öncesi tespit edilen noktaların havadan obüslerle ve savaş uçaklarıyla bombalanması suretiyle taktik destek sağlamıştır. Gerçekleştirilen ön saldırıların ardından MSO mensupları sahaya girerek süpürme hareketiyle terör unsurlarını bölgeden temizledi.

4) ABD ve Rusya ile olan mutabakat neleri kapsıyor?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve heyetiyle bilikte görüşmek için Ankara'ya gelen ABD Başkan Yardımcısı Mike Pence, 4 saat 20 dakika süren görüşmenin ardından açıklamada bulundu. Pence, basın mensuplarına yaptığı açıklamada, “Türkiye’nin, Barış Pınarı Harekatı'na 120 saatliğine ara vereceğini ve bu sürede ABD’nin YPG'nin güvenli bölgeden çekilmesini sağlayacağını" belirtti.

Mutabakatta yer alan başlıca maddeler:

-TSK, Barış Pınarı Harekatı'na 120 saatliğine ara verecek, YPG güçleri güvenli bölgeden çekilecek.
-Türkiye ve ABD, Suriye'nin kuzeydoğusunda DEAŞ ile mücadele faaliyetlerine devam edecek. Bu anlaşma önceden DEAŞ kontrolünde olan alanlarda yaşayıp yerinden edilen şahıslar ile alıkoyma merkezleri hususlarında uygun şekilde gerçekleştirilecek eşgüdümü de içerecek.
-ABD, Türkiye'ye yaptırımları durduracak ve yeni yaptırım uygulamayacak.
Oluşturulacak "Güvenli Bölge"de Türk askerinin kontrolünde olacak, TSK bölgedeki tüm meskun mahal sakinlerinin dirliği ve güvenliğini sağlayacak.
-YPG'den ağır silahlar toplanacak, YPG tahkimatları ile tüm muharip mevzileri kullanılmaz hale getirilecek.
-ABD ile Türkiye, güvenli bölgenin uygulanmasında eş güdümü artıracak.
-ABD ile Türkiye, Suriye’nin siyasi birliği ile toprak bütünlüğü taahhüt eder, her iki ülke de Suriye ihtilafını Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2254 sayılı kararına uygun şekilde sonlandırmayı hedefleyen, BM öncülüğündeki siyasi sürece olan bağlılıklarını yineler
Barış Pınarı Harekatı’na ara verildiğinde ABD, 14 Ekim 2019 tarihli Başkanlık Kararnamesi uyarınca hayata geçirilen yaptırımlara ilavelerini getirmeme ve Kongre nezdinde uygun şekilde çalışmalar ve istişareler yürüterek Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2254 sayılı kararı doğrultusunda Suriye’de barış ve güvenliğin teminine dönük kaydedilen ilerlemenin altını çizmek hususunda mutabık kalır. Barış Pınarı Harekatı 11. paragraf uyarınca durdurulduğunda, yukarıda bahsi geçen Başkanlık Kararnamesi uyarınca hayata geçirilen mevcut yaptırımlar kaldırılacaktır.

ABD ile imzalanan mutabakattan birkaç gün sonra Türkiye, Rusya ile de mutabakat imzaladı. 22 Ekim 2019 günü Rusya devlet başkanı Vladimir Putin ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, YPG’nin sınır bölgesinden ve Tel Rıfat ile Menbiç'ten 30 kilometre (19 mil) uzağa çekilmesi için ateşkes süresinin 150 saat daha uzatılması üzerinde anlaşmaya vardı. Bu amaçla Rusya askerî polisi ve Suriye Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı sınır muhafızları harekat alanının dışında kalan alana girmesi kararlaştırıldı. Ayrıca Kamışlı şehri hariç sınıra 10 kilometre uzakta, ortak Türk-Rus devriyelerinin konuşlandırılması konusunda anlaşıldı.

5)  Operasyonun nihai hedefi nedir?

Barış Pınarı Harekatı’nın temel hedefi Türkiye sınırlarında kurulması planlanan PKK/YPG terör devletinin kurulmasının önüne geçmektir. Bununla birlikte, savaştan kaçan milyonlarca Suriyeli sığınmacının topraklarına güvenli bir şekilde dönüşü de bu operasyonla birlikte kısmi olarak sağlanabilecektir.

Operasyonla birlikte, Astana sürecinde vurgu yapılan ve tarafları bir araya getiren Suriye’nin toprak bütünlüğü noktasında da önemli bir adım atıldı. Bağımsız bir devlet kurmak isteyen PKK/YPG’ye müdahale edilerek bağımsızlık planına darbe vuruldu. Bu adımla birlikte Suriye’nin toprak bütünlüğü daha da kuvvetlendi.